ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ نوسینی مامۆستای به‌ڕێز مامۆستا کرێکاره‌ خوا بیپارێزێت

ئةوي بؤ موعتةكيف دةشيَت

 

   ئةمانةي خوارةوة بؤ موعتةكيف جائيزن :

1ـ ضوونة دةرةوةي لة جيَ ئيعتيكافةكةي بؤ خوا حافيزة كردن و مالَئاوايي لة مالَ و مندالَ و كةس و كاري . خاتوو سةفيية ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ فةرمووي : ( كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلم مُعْتَكِفَاً ، فأتيتُهُ أزورَهُ لَيلاً، فَحَدَّثْتُهُ ، ثُمَّ  قُمْتُ ، فانقلبْتُ ، فقامَ مَعْيَ ؛ لِيَقْلِبَنِي ، وكان مسكنها في دار أسامة بن زيد ، فمر رجـلان من الأنصارفلما رأيا النبي صلى الله عليه وسلم ، أسرعا ، فقال النبي صلى الله عليه وسلم : ( على رسْلِكما؛ إنها صفية بنت حُيَيّ )  قالا: سبحان اللّه ، يا رسول اللّه . قال َ: ( إنَّ الشيطانَ يجري مِنْ الإنسانِ مَجْرَى الدَّمِ ، فَخَشِيتُ أنْ يَقْذِفَ في قُلُوبِكُما شَيئاً ) . أو:  قال ( شرّا )ً(1) . رواه البخاري، ومسلم، وأبو داود. ) واتة : ثيَغةمبةر r لة ئيعتيكافدا بوو منيش شةويَك هاتم سةرم ليَدا ( خاتوو سةفيية خيَزاني ثيَغةمبةرة r ) ، قسةم لةطةلَدا كردو ثاشان كة هةستام برِؤمةوة ، ئةويش هةستاو تةشريفي هيَناو لةطةلَمدا هاتةوة ، مالَي دايكة سةفيية لاي مالَي ئوسامةي كورِي زةيدةوة بوو ، دوو ثياوي ئةنساري لةو كاتةدا بةويَدا تيَثةرِين كة ثيَغةمبةريان بيني r  ثةلةيان كردو خيَرا تيَثةرِين  ثيَغةمبةر r بانطي كردنيَ كة لةسةر خؤ بن ، ثةلة مةكةن ، با بزانن ئةمة سةفييةي كضي حوييةية لةطةلَمدا ، هةردووكيان فةرموويان : سوبحان اللة ئةي ثيَغةمبةر خوا  ( واتة : ثاك و بيَ خةوشي بؤ خوا ، ضؤن طومان لة بةرِيَزتان دةكريَت ؟!! ) ثيَغةمبةر r فةرمووي :  شةيتان وةكو خويَن بة دةماري مرؤظدا دةطةرِيَت ، منيش لةوة ترسام شتيَك ( يان خراثةيةك ) فرِيَ داتة دلَتانةوة . ئيمامي شافيعي ـ رةحمةتي خواي ليَ بيَت ـ دةفةرمويَ : لة رووي بةزةيي و بةخةمةوة هاتنيانةوة ئةوةي بؤ روون كردنةوة ، ضونكة ئةطةر طوماني خراثيان بة ثيَغةمبةر r ببرداية ، ثيَي كافر دةبوون . بؤية خيَرا خؤي بؤي روون كردنةوة نةبادا تووشي ئةو كيَشة طةورةية ببن .  

 الخطابي دةفةرمويَ : تةشريفي لةطةلَدا رؤيشتؤتةوة تا  بة ريَي كردؤتةوة ، ئةمةش بةلَطةية بؤ ئةوة كة ضوونة دةرةوةي ثيَويست ، ئيعتيكاف بةتالَ ناكاتةوة ، ئيعتيكاف ريَ لة ضاكة كردني تر ناطريَت .   

2ـ سةرتاشين و قذ داهيَنان و نينؤك كردن و خؤ ثاك كردنةوةلة ضلَك و تووك ، هةروةها ثؤشيني جل و بةرطي جوان و خؤ ريَك و ثيَك خستن و بةكار هيَناني بؤني خؤش .. خاتوو عائيشة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ دةطيَرِيَتةوة كة ( كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلَّمَ  يَكونُ مُعْتَكِفَاً في المسجِدِ ، فَيُنَاوِلَنِي رَأسَهُ مِنْ خَلَلِ الحُجْرةِ ، فَأغْسِلَ رأسَهُ ) - وقال مسدد : فأرَجِّلَهُ  _ وأنا حائض(2). رواه البخاري، ومسلم، وأبو داود.  ) واتة : ثيَغةمبةر  r لة مزطةوت لة ئيعتيكافدا دةبوو ، لة سووضي جيَ ئيعتيكافةكةي خؤيةوة سةري دةهيَناية ئةمديوو ، بؤم دةشت ، و بؤم شانة دةكرد .لة ريوايةتي موسديد دا ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ هاتووة كة دةفةرمويَ :  لة حةيزيشدا دةبووم كة وام بؤ دةكرد .

3ـ ضوونة دةرةوة بؤ ئةو ثيَداوويستانةي كة زةرةروورين .خاتوو عائيشة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ دةطيَرِيَتةوة كة (  كانَ رسـولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلمَ إذا اعْتَكَفَ ، يُدني إليَّ رأسَهُ ، فأرَجِّلَهُ ، وكانَ لا يَدْخُلُ البيتَ ، إلا لحاجَةِ الإنسان (3). رواه البخاري، ومسلم، وغيرهما. ) واتة : ثيَغةمبةر ٌٌٌr كة لة ئيعتيكافيدا دةبوو ، سةري ثيرؤزي لة من نزيك دةكردةوةو منيش بؤم دا دةهيَنا ( بؤم شانة دةكرد ) . بؤ ثيَداوييستي مرؤظيانةي خؤشي نةبواية نةدةهاتةوة مالَيَ .

   شةرعناسان لةسةر ئةوة كؤن كة موعتةكيف بؤ خواردن و خواردنةوة ـ ئةطةر كةس بؤي نةدةهيَنا ـ دةضيَتة دةرةوة ،هةروةها ئةطةر رشانةوةش ناضاري كرد ، يان هةر كارو ثيَداوويستييةك كة واي دةخواست لة جيَ ئيعتيكافةكةي بضيَتة دةرةوةو بيَ خةميش بيَت لة بةتالَ بوونةوةي ئيعتيكافةكةي .

   ئةوي وةكو ئةمانةش واية هةر هةمان حوكمي هةية وةكو ضوونة دةرةوة بؤ خؤشتن و غوسلَ دةركردن و جل و بةرط شتن و ..

   سةعيدي كورِي مةنسوور ( مامؤستاي ئيمامي موسليم ) لة سيدنا عةلييةوة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ طيَرِاويَتيةوة كة فةرموويةتي : ( إذا اعْتَكَفَ الرَّجُلُ، فليشْهَدْ الجُمُعَةَ، ولْيَحْضُرْ الجَنَازةَ ، ولْيَعُدْ المريضَ ، وليأتِ أهلَهُ يَأمُرُهُم بحاجَتِهِ ، وهو قائِمٌ ). (4)  ئةطةر كةسيَك ئيعتيكافي كرد با بضيَتة نويَذي جومعةوئامادةي جةنازة بردنة طؤرِستان بيَت وسةرداني نةخؤش و سةردانةوةي مالَةوة بؤ زانيني ثيَداوويستييان يان بؤ جيَ بةجيَ كردني ثيَوويستي خؤي بكات . بة مةرجيَك هةر بة ثيَوة بيَت و دانةنيشيَت . جاريَكيش خوشكةزايةكي خؤي ( هي سيدنا عةلي ) لة ئيعتيكافدا بوو حةوت سةد درهةمي ليَ وةر طرتبوو نارد بووي تا رةنجبةريَكي بؤ ثيَ بكرِن ، سةيدنا عةلي ثيَي فةرموو : جا قةيدي ض بوو طةر خؤت بضوويتايةتة بازارِو رةنجبةرةكةت بكرِياية

   قةتادة دةفةرمويَ : موعتةكيف بؤي هةية لةطةلَ خةلَكي بؤ ناشتني مردوو بضيَتة طؤرِستان ، هةروةها بؤ لاي نةخؤش بةو مةرجةي دانةنيشيَت . ئيبراهيمي نةخةعي دةفةرمويَ : كاتي خؤي ريَيان بة موعتةكيف دةدا ئةو شتانة بكات وةكو ضوونة نويَذي جومعةو سةرداني نةخؤش و مردوو ناشتن و ضوونة دةرةوة بؤ راثةرِاندني ثيَداوويستي خؤي  ، طرنط ئةوة بوو نةضيَتة ذيَر سايةبانيَك بؤ مانةوة .

   الخطابي دةربارةي ئةوةي لةسةريَ باس كرا دةفةرمويَ : ئةوة راي سيدنا عةلي و سةعيدي كورِي جوبةيرو حةسةني بةسري و نةخةعيية .

   ئةبو داوود لة خاتوو عائيشةوة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ دةطيَريَتةوة : ( أنَّ النبيَّ صلى الله عليه وسلم كانَ يَمُرُّ بالمَريضِ ، وهو مُعْتَكِفٌ ، فَيَمُرُّ كما هُوَ ، ولا يعرِّج يَسْألُ عَنْهُ (5) ) واتة : ثيَغةمبةر R لة ئيعتيكافدا دةبوو ، سةري لة نةخؤش دةدا بة هةوالَ ثرسيني كة بة لايدا تيَدةثةرِي نةك بة ضوونة لاي ومانةوة .

   كةوا بؤ موعتةكيف دةشيَ  وسوننةتة لة ضوونة دةرةوةيدا هةوالَي نةخؤش بثرسيَت ، نةك بة تايبةتي بضيَت بؤ لاي .

4 ـ دةتوانيَت لة كزطةوت بخوات و بخواتةوةو تيَيدا بخةويَت ، لةطةلَ ثاراستني ثاك و خاويَني و ئاوةدان كردنةوةي ، ديسان بؤشي هةية ريَكةوتن و عةقدي هاوسةريَتي و كرِين و فرؤشتن و شتي واشي تيَدا بكات ..  

 

 

لاثةأةي سةرةتاي مانطي أةمةزان

لاثةأةي سةرةتاي أصطاي أاستي

 

 1