ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ نوسینی مامۆستای به‌ڕێز مامۆستا کرێکاره‌ خوا بیپارێزێت

مردووي قةرزاري رةمةزان

 

   زاناو شةرعناسان لةسةر ئةوة كؤن كة هةر كةس مرد بيَت و قةرزي نويَذي لةسةر بيَت ، كةس لة خزم و بيَطانةي  بؤيان نيية بؤي بدةنةوة . واتة لة جياتي ئةو نويَذةكان بكةنةوة . هةروةها لةسةر ئةوةش يةك دةنطن كة ئةطةر كةسيَكي زيندوو نةيتواني بةرِؤذوو بيَت ، كةس لة خزم و بيَطانةي ناتوانن لة جياتي ئةو بةرِؤذوو ببن . بةلآم ئةطةر مردوو قةرزاري رؤذوو بوو بوو ، ئةوة ناكؤكيةكي لةسةرة :

   ـ ئةطةر ئةو كاتةي خؤي لة ذياندا مابوو ، دةيتواني بةرِؤذوو بيَت ئةوة :

  جمهوري ثيَشةوايان ئيمامي ئةبو حةنيفةو ماليك و راي زانراوي ئيمامي شافيعي لةسةر ئةوةية كة لةجياتي ئةو بةرِؤذوو نابنةوة ، بةلآم لة جيَي هةر رؤذيَكي قةرزي ، ( مودد ) يَك خؤراك كةفارةت دةدةن . ئيمامي ئةبو حةنيفة دةفةرمويَ : نيو ساع ( سيَ ضارةكي ثةرداخيَك ) طةنم يان ساعيَك لة دانةويَلَةي تر . ( دةكاتةوة ذةمة خواردنيَكي مام ناوةندي ضيَشتخانةي بازارِي زةماني ئيَمة ) .

 مةزهةبي شافيعي دةفةرمويَ : باشترة سةرثةرشتيار ( وةلي ) يةكةي رؤذةكاني بؤ بطريَتةوةو طةردني ئازاد كات و ئيتر كةفارةت ثيَويست ناكات . ( مةبةستيش لة سةرثةرشتيار خزم و كةس و كارة نزيكةكانين ، ض ئةوانةي ميراتي دةطرن ض غةيري ئةوان ) ..

   دةلَيَن :ئةطةر بيَطانةيةكيش بة ئيزني سةرثةرشتيارةكاني بؤي طرتةوة ، هةر جائيزةو قةرزةكة لة كؤلَ مردووةكة دةبيَتةوة .. ضونكة ئيمامي ئةحمةد و بوخاري و موسليم لة خاتوو عائيشةوة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ طيَرِاويانةتةوة كة ثيَغةمبةر r فةرموويةتي : ( مَنْ ماتَ ، وعليهِ صيامٌ ، صامَ عنهُ وليُّهُ . زاد البزّار لفظ : ( إن شاء) (1) (2 ) واتة : هةر كةس مردو قةرزاري رؤذوو بوو ، سةرثةرشتياراني بؤي دةطرنةوة ، ئةطةر حةز كةن ..

   ئيمامي ئةحمةدو خاوةن سونةنةكان ( ئةو ئيمامانةن كة كتيَبيَ حةديسيان بة ناوي السنن نووسيوة )لة ئيبنو عةبباسةوة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ دةطيَرِنةوة كة كابرايةك هاتة خزمةت ثيَغةمبةر R و ثرسي : (  يا رسولَ اللّهِ ، إنَّ أمِّي ماتَتْ ، وعليها صِيامُ شَهْرِ ، أفأقْضِيهِ عنها ؟ فقالَ : لَو كانَ على أمِّكَ دَيْنٌ، أكُنْتَ قاضِيهِ؟ قالَ : نَعَمْ . قال : فَدَينُ اللّهِ أحَقُّ أنْ يُقْضَى(3)  واتة : دايكم كة مرد مانطيَكي رةمةزان قةرزار بوو ، ئايا بؤي بطرمةوة . فةرمووي : ئةطةر دايكت قةرزيَكي لةسةر بواية بؤت دةدايةوة ؟ ووتي : بةلَيَ . فةرمووي : دة قةرزي خواي طةورة حةقترة بدريَتةوة .

   ئيمامي نةوةوي دةفةرمويَ : ئةمة ( كة دةبيَت سةرثةرشتياراني مردوو قةرزي رؤذووي بؤ بدةنةوة ) راو بؤضووني مامؤستايان و ثيَشةواياني مةزهةبي ئيَمةية ، ئةوانةي كة شارةزاي حةديس و شةرعن ..

.......................................

(1) سندها حسن. بل الزيادة ضعيفة منكرة؛ فإن مدارها على ابن لَهيعة وهو ضعيف. تمام المنة (427) .
(2)
البخاري: كتاب الصوم - باب من مات وعليه صوم صامه عنه وليه( 3/45،46 ) ومسلم: كتاب الصيام - باب قضاء الصيام عن الميت، برقم (153) (2 / 803) وأبو داود: كتاب الصوم - باب فيمن مات وعليه صيام، برقم (2400) (2 / 791، 792)، وأحمد في "المسند" (6 / 69)، وكتاب الأيمان والنذور، باب ما جاء فيمن مات وعليه صيام صام عنه وليه برقم (3311) (3 / 605،606)
(3) 
البخاري : كتاب الصوم - باب من مات وعليه صوم (2 / 47)  ومسلم : كتاب الصيام - باب قضاء الصيام عن الميت  برقم   ( 2/804 ) ( 155 )  وأبو داود : كتاب الأيْمان والنذور - باب ما جاء فيمن مات وعليه صيام صام عنه وليه برقم (3310) (3 / 605) والترمذي بلفظ "إن أختي ماتت": كتاب الصوم - باب ما جاء في الصوم عن الميت، برقم (716) (3 / 86)، وابن ماجه بلفظ: "إن أختي ماتت": كتـاب الصيـام - باب من مات وعليه صيام من نذر، برقم (1758) ( 1/559 ) وبلفظه مختصراً برقم (1759) (1 / 559) وأحمد في "المسند" (1 / 227، 258 بلفظه) (1 / 279، 345 بمعناه .

 

 

لاثةأةي سةرةتاي مانطي أةمةزان

لاثةأةي سةرةتاي أصطاي أاستي

 

 1