ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ نوسینی مامۆستای به‌ڕێز مامۆستا کرێکاره‌ خوا بیپارێزێت

 

كةفارةتي جيماع

 

     جيماع : واتة سةرجيَيي كردني ثياو لةطةلَ ذني خؤي لة رؤذي رةمةزاندا .

     ئةبو هورةيرة ـ خوا ليَي رازي بيَت ـ دةطيَرِيَتةوة كة كابرايةك هاتة خزمةت ثيَغةمبةر r ووتي : (  هَلكْتُ  يا رسولَ اللّهِ . قالَ : ومَا أهْلَكَكَ ؟  قالَ : وقَعْتُ علَى امْرَأتِي في رمضانَ . فقالَ :  هلْ تجَدَ ما تَعْتَقُ رقبةً؟  قالَ : لا. قالَ :  فَهَلْ تَسْتَطيعُ أنْ تَصُومَ شهرينِ مُتَتَابِعَينِ؟ قالَ : لا. قالَ : فَهَلْ تَجِدُ ما تُطْعِمُ سِتِّينَ مِسْكِينَاً ؟ قالَ : لا. قالَ : ثُمَّ جَلَسَ، فأُتِىَ النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم بعَرَقٍ فيه تَمْرٌ ، فقالَ : تصَدّقْ بهذا. قالَ : فَهَلْ على أفْقَرَ منِّا ؟ فما بين لابتيها أهلُ بَيْتٍ أحوجُ إليهِ مِنّا. فَضَحِكَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم ، حتَّى بَدَتْ نواجِذُهُ ، وقالَ : اذهَبْ ، فأطعِمْهُ أهلَكَ (1). رواه الجماعة ) واتة : ئةي ثيَغةمبةري خوا فةوتام ! فةرمووي : ضي وا فةوتاندووتي ؟ ووتي : لة رةمةزاندا جيماعم لةطةلَ خيَزانم كردووة . فةرمووي : توانات هةية كؤيلةيةك ئازاد كةيت ؟ ووتي : نةخيَر . فةرمووي : ئةدي دةتوانيت دوو مانط لةسةر يةك بةرِؤذوو بيت ؟ ووتي : نةخيَر . فةرمووي : ئةدي دةتوانيت خواردني شةست هةذاران بدةيت ؟ ووتي : نةخيَر . ثاشان دانيشت ، ثاش كةميَك قولَينةيةك خورمايان هيَنا ، فةرمووي برِؤ ئةمة بكة بة خيَرو بببةخشةرةوة ، ووتي : جا ئةي ثيَغةمبةري خوا بةسةر هةذارتر لة خؤماندا ؟! بة خوا قةسةم لة دةشت و كةناري ئةم شارةدا لة ئيَمة موحتاجتري تيَدا نيية ثيَويستي ثيَي بيَت ! ثيَغةمبةرR  هيَندة ثيَكةني تا خريَكاني دةركةوتن .. ئينجا فةرمووي : برِؤ بيدة بة مالَ و مندالَي خؤت ..

   ( ئةم حةديسة بؤتة بةلَطةي ئةو كةسانةي كة دةلَيَن كةفارةت بة نةداري و دةست كورتي ، لة كؤلَ دةبيَتةوة . ئةمةش يةكيَكة لة راكاني ئيمامي شافيعي و راي بةناوبانطي ئيمام ئةحمةد . بةلآم هةنديَك لة ماليكييةكان زاناي تريش دةفةرموون : كةفارةت بة نةداري لة كؤلَ نابيَتةوة ) ..  

   مةزهةبي جمهور ( سيَ لة ضوار مةزهةبةكة ) ئةوةية كة ذن وثياو ، مادام هةردووكيان رؤذووةوان بوو بن و بة وويست و ئيرادةي هاوبةشيان ولةرؤذي رةمةزانداو ، و بة ئةنقةست جيماعةكةيان كرد بيَت ؛ لة كةفارةتدانةكةدا وةكو يةك دةبن ، واتة كةفارةت دةكةويَتة سةر هةردووكيان . نةك سةر يةكيَكيان .

    ئةمما ئةطةر ثياوة ، ذنةي ناضار كرد بوو ، يان ذنة بة هؤي عوزريَكةوة بةرِؤذوو نةبوو ؛ ئةوة هةر ثياوةكة كةفارةتةكة دةدات .

   مةزهةبي  شافيعي دةفةرمويَ : كةفارةت لةسةر ذنةكة هةر نيية ، نة لة حالَةتي ناضار كردنيدا ، نة لة حالَةتي سةرثشك ( موخةييةر ) يدا ، تةنها رؤذوو طرتنةوةكةي خؤي لةسةر دةبيَت و بةس .

   ئيمامي نةوةوي ـ رةحمةتي خواي ليَ بيَت ـ دةفةرمويَ : بة شيَوةيةكي طشتي كابرا هةر دةبيَت كةفارةتيَكي تايبةتي لة جياتي نةفسي خؤي بدات . ذنةش هيضي لةسةر نيية ، ضونكة كةفارةتةكة باجيَكي دارايي تايبةت بة جيماعةكةية ، وةكو مارةييةو كةوتؤتة سةر ثياوةكة .

ئةبو داوود ـ رةحمةتي خواي ليَ بيت ـ دةفةرمويَ : لة ئيمامي ئةحمةدي رةحمةتييان ثرسي : كابرايةك لة رؤذي رةمةزاندا بضيَتة لاي ذنةكةي ، ضنة دةبيَت كةفارةت بدات ؟ فةرمووي : نةمزانيووة كةفارةتي بكةويَتة سةر . ( ئةمةش يةكيَكة لةو دوو ريوايةتةي لةوةوة طيَرِراوةتةوة ) .

   ئيبنو قودامةش ـ رةحمةتي خواي ليَ بيَت ـ دةفةرمويَ : ئةوة لةبةر ئةو حةديسةية ( مةبةست لة كابراي هةذارة كة لةسةرةوة باسةكةيمان هيَنايةوة ) كة ثيَغةمبةر R لة سةردةمي خؤيدا فةرماني بة كابرا كرد كة كؤيلةيةك رزطار كات ، كةضي لةطةلَ ئةوةشدا كة دةيزاني جيماعةكة لة هةردووكيانةوة بووة  بةلآم هيض فةرمانيَكي نةدا بةسةر ذنةكةدا .

   كةفارةتيش لةسةر راي زؤرينةي زانايان هةر بةو تةرتيب و ريزبةندييةية كة ثيَغةمبةر R لة حةديسةكةدا بة ريَز فةرموويةتي . واتة : يةكةمجار ئازاد كردني كؤيلة ، ئةطةر نةيتواني ، ئينجا بةرِؤذوو بووني دوو مانط لةسةر يةك ، ئةطةر نةيتواني ، ئينجا خواردني شةست هةذارو دةست كورت لة ذةمة خواردني مام ناوةندي مالَةكةي خؤي (2)  . ضونكة جائيز نيية لة كةفارةتيَكيانةوة باز دا بؤ يةكيَكي تري سووك تر . ئيللا مةطةر تواناي نةبوو . ئةطةرضي هةنديَك لة ماليكييةكان و رايةكي ئيمام ئةحمةديش هةية كة دةفةرموون : كابرا سةرثشك ( موخةييةر ) ةو هةر كامياني هةلَبذارد ، بؤي هةيةو كةفارةتةكةي لة كؤلَ دةكةويَت . ضونكة ئيمامي ماليك و ئيبنو جورةيج لة حةميدي كورِ ي عبد الرحمن و ئةويش لة ئةبو هورةيرةوة دةطيَرِيَتةوة كة: ( أنَّ رجُلاً أفْطَرَ في رمضانَ ، فأمَرَهُ رسُولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلم أنْ يكَفِّر بعِتْقِ رقَبَةٍ ، أو صيامِ شهرينِ متتابعَينِ ، أو إطعامِ سِتينَ مِسْكيناً(3). رواه مسلم  ) واتة : كابرايةك لة رةمةزاندا رؤذووي شكاند ، ثيَغةمبةر R فةرماني ثيَدا ، لة كةفارةتيدا كؤيلةيةك ئازاد بكات ، يان دوو مانط لةسةر يةك بةرِؤذوو بيَت ، يان خواردني شةست هةذار بدات . ئاشكراية ووشةي ( أو: يان ) كة لة حةديسةكةدا هاتووة بؤ سةرثشك بوونة .

   كةفارةتةكة بة هؤي سةرثيَضييةكةوةية ، بؤية وا بة شيَوازي سةرثشك كردن هاتووة . ئةمةش وةكو كةفارةتي سويَند واية ..

   حةنةفييةكان و رايةكي ئيمام ئةحمةديش دةفةرموون : ئةطةر كابرايةك لة رؤذي رةمةزانداو بة رؤذ جيماعي لةطةلَ ذني خؤي كرد ، بؤ سبةينيَ ثيَش ئةوةي كةفارةتةكةي دابيَت ، ديسان جيماعيَكي تري كرد ، هةر يةك كةفارةت دةدات ، ضةنكة هةر دوو كةفارةتةكة نيَك ئالآن .. بةلآم مةزهةبي ماليكي وشافيعي و ريوايةتي دووةمي ئيمام ئةحمةد ئةوةية كة دوو كةفارةتي دةكةويَتة سةر ، ضونكة هةر كةفارةتة هي رؤذة خواثةرستييةكي سةربةخؤية . ئةمة وةكو حوكمي رؤذووي دوو رةمةزانة كة بطةنةوة بةيةك .

   زاناو شةرعناسان لةسةر ئةوة ريَكن كة هةر كةس لة رؤذي رةمةزاندا جيماعي كرد و كةفارةتةكةي دا ، ثاشان لة رؤذيَكي تريشدا ديسان جيماعي كرد دةبيَت كةفارةتيَكي تر بدات .

   هةروةها لةسةر ئةوةش ريَكن كة هةر كةسيَك لة رؤذي رةمةزاندا جيماعي كرد و ثيَش ئةوةي كةفارةتةكةي بدات ، هةر لة هةمان رؤذدا جاريَكي تريش جيماعي كردةوة ، هةر يةك كةفارةتي دةكةويَتة سةر .. تةنها ئيمام ئةحمةد نةبيَت كة دةفةرمويَ : دةبيَت كةفارةت بؤ جيماعي دووةميش بدات .       

   ............................................

(1) البخاري: كتاب الصوم - باب إذا جامع في رمضان... (3 / 41، 42)، ومسلم: كتاب الصيام - باب تغليظ تحريم الجماع في نهار رمضان على الصائم برقم (81) (2 / 781) والترمذي: كتاب الصوم - باب ما جاء في كفارة الفطر في رمضان برقم (724) (3 / 93) وقال : حديث حسن صحيح وأبو داود : كتاب الصوم  -  باب كفارة من أتى أهله في رمضان برقم (2390) (2 / 783) وابن ماجه: كتاب الصوم - باب كفارة من أفطر يوماً من رمضان، برقم (1671) (1 / 534) ونسبه المنذري للنسائي أيضاً.
(2)
مسلم: كتـاب الصيـام - باب تغليـظ تحريم الجماع في نهـار رمضان علـى الصائـم برقم (83، 84) (2 / 782) وأبو داود بمعناه : كتاب الطلاق - بـاب في الظهار، برقم (2221، 2222)  (2 / 666 ) والمغني ، والشرح الكبير ، لابن قدامة   (3 / 58) وموفق الدين وشمس الدين المقدسيان ( طبعة دار الكتاب العربي - بيروت لبنان 1403 ه - 1983 م) .
(3) 
     مسلم:  كتاب الصيام - باب تغليظ تحريم الجماع في نهار رمضان على الصائم، ووجوب الكفارة الكبرى فيه وبيانها، برقم (84 ) (2 / 782، 783) .

 

 

لاثةأةي سةرةتاي مانطي أةمةزان

لاثةأةي سةرةتاي أصطاي أاستي

 

 1