پێشهكى
بهناوى خواى گهورهو میهرهبان
خوێنهرانى بهرێزو ئازیزم
خۆم به بهختهوهر دهزانم كهلهم چهند دێرهى كهنوسیومهتهوه ههول دهدهم كهخزمهت بهئاینى پیرۆزى ئیسلام بگهینم وه ئێوهى بهرێز یش ئاشنابكهم به كۆلهكهكانى باوهر واته(شجره الایمان) كه (76) به شن كه ئاماژهم یىَ كردووه وه وه ههركهسێك كهخۆیى به موسلمانى راسته قینه بزانىَ پێویسته پهیرهوى ئهم (76 خالانه بكات ئینجا ئهبێته موسلمان و باوهر داریى راسته قینه چونكه زۆر ێك له موسلمانان واتىَ گهیشتون كهتهنها بهجىَ بهجىَ هێنانى پێنچ ئهركهكانى بهئیسلام بوون ههمووشتێكى لهلایهن خواوه بۆ مهیسهر دهكرىَ كهچى باوهر داریى تهواو ئهو كهسهیه كه ئهو (76) خالهیى له(شجره الایمان ) دا ها توه جىَ به جىَ بكهن ئینجا دهبێته ئیسلامى تهواو . ههرچهنده ههرخالێك له (76) خاله باسێكىزۆر ههلدهگرىَ كه به نوسینى پهرتوكێكیش تهواو نابىَ بهلام من ههولم داوه بهكورتى باسى خاله كانى بكهم . لهگهل داوایى لىَ بوردنیش له خوێنهرانى بهرێز دهكهم لهكاتى خوێنهوهى ئهو پهرتوو كه ئهگهر ههلێكیشم كردبىَ ئهوه بۆمى راست كهنه وه یان لێم ببوبرن چونكه ههموو كهس خهله دهكات تهنها خواى گهورهنهبێت وه بۆ ههر رهخنه یێكیش پهیوهندى بهو ئیمێلهى خوارهوه بكهن .
ئیتر سوپاس
براتان هێمن ههركى
hemnharky@yahoo.com
كۆلهكهكانى باوهر (شجره الایمان)
باوهر بوون بهخواى گهوره (الایمان بالله)
باوهر بوون بهفریشتانى خواى گهوره (الایمان بالملائكه)
باوهر بوون بهكتابهكانى خواى گهوره (الایمان بكتب السماویه)
باوهر بهپێغهمبهراهكان (الایمان بالانبیاء و المرسلین)
باوهر بهرۆژى دواى (الأیمان بیوم الأخیره) (القیامه)
باوهربه هێزى خواى مهزن له خێرو شهردا
(الایمان بقدرالله فى الخیر والشر)
باوهر بهپاداشتهكانى خواى مهزن لهبهههشت ودوارۆژدا
باوهر بوون له كارانهى كه له هزرى مرۆڤ دوورن
خۆشهویست وتورهبونت لهپێناوى خواى گهوره بێت
باوهربه ههبوونى ئاگرى دۆزهخ و ئهنجامى كارهخراپهكانى مرۆڤ
تۆبهو پهشیمان بوونهوه لوگوناههكان
رازى بونت بهقهزاوقهدهر
بهزهيی وخۆشهوویستى بۆخهلك
پاراستنى حهیا
وهفا بهرامبهرى موسلمانان
ئارام گرتن لهسهر كێشهو روداوهكان
خواى گهورهت لهههمووشتێك خۆشتربوویىَ
خۆشهویستیت بۆ پێغهمبهر
باوهر بهههمووشتهكانى خواى گهوره
سوپاس كردنى خواى گهوره ههردهم
پشت بهستن تهنها بهخواى گهوره
لهخواترسان
رێگاى راست
پارانهوه تهنها لهبهر خواى گهوره
وازهێنان لهكارى خراپ
وازهێنان لهفرت و فێل
تهرك كردنى ئهو شتانهى كهنهفس داواى دهكات
وازهێنان له دل ڕهقى بهرامبهر خهلك
وازهێنان له تورهبون
تهرك كردنى خۆشهوویستى دونیا
تهرك كردنى گومانی خراپ بهرامبهرخهلك
داپۆشینى عهیبى خهلك
نووێژ كردن بهرێك وپێكى لهكاتهكانى دیاریى كراو
باوهر بهرۆ ژوو بوون (الصیام)
پاك و خاووێنى
باوهر به فهرمانهكانى خواو جىَ بهجىَ كردنیان
باوهربهحهج وعهمره
باوهر بهسونهتى (اعتكاف)
باوهر بهقسهكانى زانایان (الایمان باقوال العلماء)
ئهوخێرهى كهدهكهى لهپێناووى خواى گهورهبێت
باوهر بهكوشتنهوهى قوربانی
باوهر بهزهكات و بهچاكه
باوهر بهشههادهى حهق (الایمان بشهاده الحق)
ههربریارێك دهدهى لهرێگای ئاینهوهبىَ
باوهر بهرهئیهكانى دین
سهربهست به بیرو باوهرت
لهكاتى كرین و فرۆشتن راست گۆبى
زۆر پارانهوهوپهشیمان بونهوهبۆ خواى گهوره
ههرزانستێك فێربوبى بدهى بهخهلك
خوێندنهوهى قورئان
ووشهی(لاالهالاالله)زۆر لهسهر زوبانت بىَ
خۆپاراستن لهزۆر گوتن دا
پهروهروه كردنى منالهكانت به شێوهیهكى ئاینى
(سیلهى رهحم)واته حزم و کهس فهرامۆش مهكه
زیكركردن
گوىَ رایهلت بۆ فهرمان رهوایى ئیسلام
چاكهكردن لهگهل دایك وباوكت
پاراستنى عهورهتت لهرابواردن دا
ماڤى كێشان
گوىَ رایهلى بۆ گهورهى مال
پێشبركێ لهسهرچاكهدا
وهفا داریى بهرامبهر بهو كهسهیى قهرزت لهگهل دهكات
چاكهكردن لهنێوان خهلك دا
ئهوفرمانهى كهدهدهى عهدل بن
باوهربه(الجهاد)لهپێناوىخواى گهورهدا
رێزلىَ نان له دراوسێکانت
بهدواكهوتنى دهسته ى ئاینى
لهكرینوفرۆشتن دا گفتوگۆت خۆش بى
وهلام دانهوهى(سهلام)بهجوانى
پارێزگارى لهشتى ئهمانهت
مال بهخشینهكهت لهسنور دهرنهچىَ
خۆپاراست لهفشهكردندا
زیانت نهبىَ بۆخهلك
لهسنورت دهرنهچى بهرهوتاوان
فهرمانكردن بهچاكهو خۆپاراستن له خراپه و تاوان
خۆش كردنى رێگا
----------------------
1-(باوهربوون بهخواى گهورهدا)
لهقورئانى پیرۆز دا ناوى الله (1745) جار هاتووه
باوهر بوون بهخواى گهوره یهكهم بن چینهى ئیسلامه كهباوهرت بهخواى گهورهههبێت ئهوه ههموو ئهر كه كانى ئیمانیش جێبه جێى بكهى ئهگهر له سهرووى ههمویان باوهرى راسته قینهت بهخواى گهوره نهبیچت ئهوه هیج سودێكى بۆ نیه جاباوهربوون بهخواى تاك و تهنیا كهبزانین چشتێك له خۆوه دهگرێت پێش ههموو شتێك كابزانین خواى گهوره چ دهفهرمووىَ (یاایهاالذین امنو امنو بالله)
واته/ ئهى ئهو كه سانهى بوهر تان هێناوه باوهر بێنن بهخوا
جالێرهدا هندێك پرسیار دێته ئاراوه ئایا بۆچى داوا له موسلمانان دهكات خۆموسلمان ههندێك باوهر یان بهخوا ههیه وه بۆچى داوا له غهیرى موسلمانان ناكات؟لێرهدا خواى گهوره ئهوهى لهم زهمینه دروست كر دبێت باوهر به خوا ههیه بهلام شركى بۆ دورست دهكهن ههروهك ئهم خاوهن كتابانه كه مسیحى یهكان عیسا به كورى خوا دا دهنێن نهحوزو بالله وه یههودییه كانیش عوزێر به كورى خوا دا دهنێن نهحوزو بالله
جا بۆ وهلامى پرسیارهكه ئهوه كه بۆ جى داوا له موسلمانان دهكات
باوهر بوون بهخواى ئهوره ئهوهیه كه باوهرى تهواووت به سیفهته پیرۆ زهكانى خواى گهورهبێت كه هیچ شركى بۆ پهیدا نه كهیت له هیچ سیفهته كانى دا بۆ نمونه تهنها داواى رزق لهو بكهیت تهنها پشتو پهنات ههر ئهو بێت پهنا بۆ هیچ كهسێك نهبهیت جا ههموو سیفهتهكانه خواى گهورهههموو یان له ژیانى رۆژانهت دا كارى پێبكهیت .
2-باوهربوون بهفریشتهكان
لهقورئانى پیرۆز زیاتر له (41) باسى فریشته كراوه
(یا ایهالذین امنو امنو بالله والملائیكه)
جاباوهر بوون به فریشتهكانى خواى گهوره ئهوهش روكنێكه له روكنهكانى ئیمان جا لێرهدا لهخۆ مان ده پر سین ئایا كه له قهرئانى پیرۆزوا بهپیرۆزى باسیان لێوه كراوه دهبێت ئێمهش تۆزێك برۆینه ناو ئهو جیهانه غهیبیه بۆ ئهوهى بزانین ئهمانه چین ههر چهنده زۆر بهدرێژى باسه ژیانیان نهكراوه به لام ئهوهى باسى لێوه كراوه ئێمهش باسى دهكهین فرشتهكان كه له قورئان باس دهكات ئهوان له پێش مرۆڤ وجن دروست كراوون
{وَإِذ قَال رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَهِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الأرض خَلِیفَهً
البقره30واته/كاتىَ خواى گهوره به فریشتهكانى ووت من جێنیشێك لهزهووى درووست دهكهم
كه ئهوه نیشانهیه له سهر ئهوهى كه له پێش مرۆڤ درووست كراوون
جا ئهم فریشتانه وهك ئێمه له قور درووست نهكراوون ئهوان له نوور درووست كراوون فریشته له نور درووست كراوون . جا ئێمه دهبێت باوهر مان وابێت كه ئهو دوونیایا فریشته كان دهیسورێنن به ئیزنى خوار گهوره وه رۆژى دوایش ههر ئهوان دهوری بالایان ههیه جا دهبێت باوهر مان ههبێت كه ئهوان زۆر له مرۆڤ بهتوا نا ترن كه له شیش یان زۆر له مرۆڤ گهورهتره كه باسى ههندێكیان یان دهكهین
كه خۆ شه وویست دهفهر مووىَ(اذن لی ان احدث عن احد حمله العرش مابین شحمه اذنه وعاتقه مسیره سبع مائهعام)
واته/ واته/مۆلهت دراوم باسى یهكێك لهههلگرانى عهرش بكهم كهنێوان چێلهكهی گوێى تاسهرشانى حهوت سهدسالهرێیه .
یاخوت خواى گهوره كه باسى 4 فریشتهى تر كر دوه بۆمان كه ههر یه كه یان كا رێكى گهورهى به دهستهوهیه
1-جبرایل كه گهورهى فریشته كانهو خاوهنى پهیامه بۆ ههموو پێغهمبهران
2-ملك الموت گیانى ههموو مهخلوقێك دهكێشێت
3- میكائیل كه رزقى ههموو گیان له بهرێكى به دهستهوهیه له گهل باران بارین .
4-اسرافیل خاوهنى بایه ئهو كهو نه گهورهیه به ئاسمانهوه به فوى ئهو تێك دهچێت.
وه له جهند جێگایه كى ترى قورئان و حهدیسیش دا باسى ههندێك فریشتهى تریش كراوه . وهك مالك كه دۆزهخى له ژێر دهست دایه له 19 فریشتهى تر وه ئهو فریشتانهى كه عهرشى خوا ههلده گرن كه ژمارهیان 8 ه خوا ده فهرمووى {وَالْمَلكُ عَلى ارْجَائِهَا وَيحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يوْمَئِذ ثمَانِيهٌ }الحاقه17
وه ههر مرۆڤێكیش كه بێته ئهو دوونیایه دوو فریشتهى له گهل دا یه
كه خوا دهفهرمووىَ {مَا يلْفِضُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ }ق18
جا ئهوانه ههمووى به لگهنه له سهر ئهوهى كه دهبێت باوهرى هواو مان به فریشتهكانى حوا ههبێت كه ههموویان سوپا خوان كه ئهوانه نێرۆ مىَ یان نیه وه خوار دنیشیان تهنها زكركردنه .
-----------------------------------
3- باوهربوون بهكتابهكان
زیاتر له (232) جا له قورئانى پیرۆزباسى كتاب كراوهخواى گهره وره 5 كتابى تا ئێستا رهوانهى سهر زهمین كر دووه كه
1-بۆ ابراهیم {صحُفِ إِبْرَاهِیمَ }الأعلى19
2-بۆ موسى {وَإِذ آتَیْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ }البقره53
كه ئێستا پێى دهلێت تهورات
3-بۆ داوود( وَآتَیْنَا دَاوُودَ زَبُوراً }النساء163
4-بۆ عیسى {وَقَفَّیْنَا عَلى آثارِهِم بِعَیسَى ابْنِ مَرْيمَ مُصدِّقاً لِّمَا بَیْنَ يدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَآتَیْنَاهُ الإِنجِیل فِیهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصدِّقاً لِّمَا بَیْنَ يدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَهُدًى وَمَوْعِضَهً لِّلْمُتَّقِینَ }المائده46
4-قورئان بۆ محمد (ص)
جالێرهدا دهبێت ئێمه ئیمانى تهواو مان ههبیت كه ئهو پهرتوكانه ههموویان له لا یان خوا هاتوونه ته خوا رهوه به لام ئێستا دهست كاریان كراوه ئیشیان پێناكرێت تهنها دهبێت باوهر بهقور ئان بێنین كه دهست كاری نهكراوه كه خوا به خۆی دهفهر مووىَ ({إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذكْرَ وَإِنَّا لهُ لحَافِضونَ }الحجر9
واته/ به خۆمان نازل كر دووه به خۆ شمان دهیپارێزین
بهلام ئاینه كانى تر زانا یه كانى مسیحى و یه هودیهكان به خۆ یان دهست كارى ئه كتا با نه یان كرد و بۆ دژایهتى ئیسلام كه خوا با سیان دهكات { إِنَّ كَثیراً مِّنَ الأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ ليأْكُلُونَ امْوَال النَّاسِ بِالْبَاطلِ وَيصدُّونَ عَن سَبِیلِ اللّهِ وَالَّذینَ يكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضهَ وَلاَ یُنفِقُونَهَا فِی سَبِیلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذابٍ اَلِیمٍ }التوبه34
5-(باوهر بوون بهپێغهمبهران)
زیاتر له (215) جارله قور ئان باسى پێغهمبه ران كراوه
ههموو پێغهمبهران له یهك سهرچاوه هاتوون كه ههر یه كهو تهواو كراوى ئهووى تریانه كهیهكهم پێغهمبهر ئادهم وه دواین پێغهمبهریش محمد(ێ)
جا خواى گهوره (124000) پێغهمبهرى روانه كر دوه كه (315)یان رسوله واته بۆ قهووم وه ئهوانى تر یانیش نهبین واته تهنها بۆ یهك گوند یان بۆ یهك مال یان بۆ یهك كهس جا لهم پێغهمبهرانه (25)یان ناویان له قورئان هاتووه كه (5) یان ئههلى كتابن وهك ابراهیم/موسى/عیسى/داود/محمدوه (5)یان له مانهش له ههموویان گهورهترن كه پێیان دهووترێت اولوعزم كه ئهمانهن (محمد/ابراهیم /عیسا/موسا/نوح) كهله ههمووشیان گهورهتر محمد مستهفایه خاتم الانبیاء
جا لێرهدا ئێمه جۆن له سهر مان فهرزه رێز له پێغهمبهر مان بگرین ئاواش دهبێت رێز له ههموو پێغهمبهران بگرین وه دهبێت باوهریش مان به ههموو موعجیزهكانیش یان ههبێت وه كر ده وهى ههموو شیان وهك كر دهوهى خۆ شه وویستمان دهبێت كارى پێبكرێت .
5 -(باوهربون بهرۆژی دوایى)
زیاتر له (70)جار باسى لێوه كراوه لهقورئان
دهبێ باوهری تهواومان بهرۆژی دوایی ههبىَ كه ههموو مرۆڤێك زیندو دهكرێتهوه كه ههركهسهو پاداشتى بهگووێرهى كردهوهكانى خۆى وهردهگرێت وه جائهگهر ههركهسێ باوهرى تهواووى بهرۆژی دوایی نهبێ ئهوه هیج جیاوهزی نیه لهگهل بێ باوهرهكان جاباوهر بهرۆژی دوای بهس تهنها ئهوهنیه كهتهنها باوهر مان ههبێ كهدوونیا لهناودهجێ و زیندوو دهكرێ تهوه بهلكو دهبێ باوهری تهواو مان ههبێ لهسهر دهسهلاتی خوای گهوره كه لێپرسینهوهى ههمو كهسه دهكات كه ههر یهكهو جێگای بۆ دیار دهكات وه لهو رۆژه ههموو شتێك لهژێر دهسهلاتی دا مل كهجه جا دهبێت باوهر مان به ههموو به شه كانى رۆژى دواى ههبێت ههر له گیان كێشانهوه بگره تا ژیانى بهرزخ و تا رۆژى محشرو تا تهرازوو دانان تا به شه كانى تر .
6-باوهربهقودرهتى پهروهردگار لهشهروخێردا
ئهمهیان سیفه تێكى زۆر گهورهو قوله ئهگهر مرۆڤ به جوانى بیرى لێبكاتهوه خواى گهوره ههر له دروست بوونى مرۆڤ كاتێك دێته دوونیاوه بهشێكى كهم له قودرهتى خوا بۆ مانى دهركهو تووه بۆ نموونه كاتىَ مرۆڤ له دایك دهبێت پرس بهو مرۆڤه ناكرێت كه له چ دایك و باوكێك دروست دهبێت وه پێى نا گوترێت كه مال خالانهكانى كیًن یان مال مامهكانى جا ئهوه قودرهتى خوایه باش یان خراب وه دواى پرس به وه ناكرێت لاشهى دروسته یان خوت كهم ئهندام جوانه یان نا شرینه رو خۆشه یان روو خۆش نیه تهب ئهكهى واته پێكه نین و گریانیش بهدهست خوایه
{وَانَّهُ هُوَ اضحَكَ وَابْكَى }
النجم43وه مر دنو ژیانیش به دهست ئێمه نیه
{وَانَّهُ هُوَ امَاتَ وَاحْيا }
النجم44وه دهو له مهندىو فهقیریش وه برسى بوون و تێنوبون وه نوستنو ههستانهوهبه دهست ئێمه مه نیه جا بگره له كهم ترین شت تا گهورهترین شت تهنها رێگه ههل بژار دن به دهستى ئێمه یه كه رێگاى راست یان خوت رێگاى خراپ ههل بژێرین جا دهبێت دائیم ئێمه له رهحمهتى خوا بىَ ئهمهل نهبین جونكه ئهو خوا یهى مو سیبه تمان بۆ دهنێرىَ ههر بىَ ئومێد شتى جاكى لایه بۆ مانى بنێرى .
------------------------
7 - باوهر به پاداشتى بهههشت
زیاتر له (55) جار باسى بهههشت كراوه
{وَازْلِفَتِ الْجَنَّهُ لِلْمُتَّقِینَ }
الشعراء90ئهم به ههشته تهنها بۆ ئیمان داران دروست كراوه له مرۆڤ و جن تا ده بێت باوهرى تهواو مان به ههموو موعجیزهكانى به ههشت ههبێت چونكه ههر ئهو به ههشته یه مرۆڤ له دوونیا سهبر دهگرێت جا لێرهدا ئهو به ههشتهى كه باسى لێوه كراوه له قورئان و فهر موو ده دا ههر ئهوه نیه كه با غێك بێت
و روو بارى به نێو دابروات به لكو ئهو به ههشته 100 دهرهجهیه كه ههر یه كهو به گوێرهى كر دهوهكانى خۆى بۆى دیار دهكرێت كه له سه رووى هه مووشیانهوه فردهوسل ئهعلایه جا لێرهدا زۆر كهس دهلێن له به ههشت ئهو شتانهى كه له دوونیا ههیه لهو جێگایه نیه ئهوهش پێجهوانهى ئهو فهرموودهیه كهخۆشهوویست دهفهر مووىَ ههر زانستهك بێته دوونیاوه لهو باشتر له به ههشت دهست ده كهووێت جا باس كر دنى به ههشت وا به ئاسانى نا بێت به لكو ههر ئهوهنده له سهر مانه باوهر مان به ههموو موعجیزهكانى به ههشت ههبێت ئهوهى باسكراوه و ئهوهى باس نهكراوه .
8- باوهربهرووداوانى كهلهعهقلى مرۆڤ دوورن
بنا غهى مرۆڤ وه بنا غهى ئاینى ئیسلام ههمووى له سهر ئهو شتانه پێك هاتوه كه له عهقل دوورن با بێین یه كهم جار باسى بنا غهى مرۆڤ بكهین
{وَفِی انفُسِكُمْ اَفَلا تُبْصِرُونَ }
الذاریات21واته/لهنفسی خۆتان باش سهیر تان كر دووه
مرۆڤ ههر له دروست بوونى داله عهقل دووره كه له پیسترین ئاو دروست كراوه له دواى دا خواى گهو ره ئهو لاشهى پێداوه ههر ههموو ى له گهل سهردهمى ئێستاى تهكنه لۆچى بهراوورت بكهین له ئه قل دوور دهبێت بۆ نمونه كاتى ههندێك جا ئێمه دهبیسین كه كامیرایهك دروست كراوه تواناى ههیه له یهك كات ژمێردا 1000 رسم بگرێت ئهى باشا بۆچى سهیرى چاوه كانمان ناكهین كه له یهك كات ژمێردا تواناى ههیه 2 ملیۆن ووێنه بۆ مێشك بگوازێتهوه ئهوویش بیكات به شێوهى فیلم كه ئێمه بیبینین ههستى پێنهكهین؟ یاخوود له جهندین ریكلام گوێمان لێبوه كه گوایه هاردى(1000) گێگا دروست كراوه ئهى باشا بۆ چى سهیرى ئهو مێشكهمان نا كهین كه رۆژانه 2ملیۆن خهلایه دهروات 2 ملیۆنى تر دێت ئهگهر بێت و 1 خهلایه وهر گرین له رۆژێك دا ههر جیت كر دبێت پر نا بێت به لام ئهو 1000 گێگهى وان وهر گرین به رۆژێك دا تۆ دهتوانى پركهیت جا بگره ههر شتێك كه دێته ئهو دونیایه كه پێمان سهیره ئهگهر سهیرى لاشهمان بكهین زۆر لهو گهورهتره جا بگره له ههموو شتێك ئهگهر باس بكهین به سال تهواو نابێت بۆ یه خوا ده فهر مووىَ ئهگهر بێتوو نیعمهتهكانى من بژمێرن پێتان نا ژمێردرێن { وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللّهِ لاَ تُحْصوهَا }إبراهیم34
جا ئهو جا ره با بێینه سهر ئهو شتانهى كه بناغهى ئیسلامى له سهر پێك هاتووه له ئاینى ئیسلام باسى ههر شیتَكى كر دبێت له عاقلى مرۆڤ دووره به لام بهشێكى كهمى لهو شتانه خواى گهوره هێنایته سهر زهوى بۆ ئهوهى مرۆڤ برواى پىَ بكات كاتىَ باسى( ملك الموت )دهكهین دهلێن چۆن له یهك سات دا دهتوانى گیانى ههزارا كهس بكێشێت ئهى باشه چۆن ناكرێت كهسێك له تهله فزیۆن قسه دهكات راستهو خۆ ملیۆنا كهس دهى بینێت مرۆڤێك بتوانێت ئهو شته دروست كات خواى گهوره ناتوانىَ یان خوت دهلێن چۆن 2 فریشته یان 1 فریشته دهتوانن شارێك له ناو بهرن ئهى چۆن ئهو مرۆڤه چهكێك دروست دهكات له یهك كاتژمێردا ههزاران كهس ده كوژێت جا بگره ههموو شتهنادیار كان ئهگهر بهچاووێكى باش سهیرى بكهین تۆزێكى ها تووته دونیاوه جا ئێمه دهبێت باوهرى ته وا وویشمان بهو شتانه بێت كه زۆر له مێشك مان دووره كه له قور ئانى پیرۆز ههرشتێکی تیا بێت دهبێت ئێمه وهرى بگرین جا چ هێزى فریشته كان بێت یان هێزى خواى گهوره یان هێزى پێغهمبهران چ ئهو شتانهى له ئێمه شاردراوهن جا ئهو باسه ئهگهر به ووردى سهیرى بكهین ههموو زانستى ددونیا له خۆى دهگرێت كه به چاووى خۆمان دهبینین ئێستا جا كه ئێستا باوهر پێدهكهین دهبێت باوهر به شته نادیار كانیش بكهین ئهگهر بلێن تهنها باوهر به و شتانه دهكهین كه دهبین درێت ئهى چۆن باوهر به دهنگى خۆت دهكهیت كه به چاو نا بینرىَ كهگرینكترین بهشه له ژیانى رۆژانهت دا؟
--------------------------------------------
9- خۆشهوویست و تورهبون لهپێناوى خوادابىَ
مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذینَ مَعَهُ اشِدَّاء عَلى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ
الفتح29واته/محمد نێردراوى خوایه ئهوانهى له گهلیدان بهرامبهر كفر توندن و بهرامبهرى یهكترى بهزهین
ئهو ددوسیفهتانه زۆر سیفهتێكى گرینگه له سهر ژیانى رۆژنهنهماندا كه دهبێت برادهرو خزم و كهسانمان ههمووى بهو شته لیچك بكهینهوه چونكه ئێستا له ناو كۆمهل گا كهمان ههیه كه دهلێن فلانه كهس زۆر باشه ئهوه كراوه یه له گهل ههمووو كهس دهگونجێت ئهوه كراوه نیه ئهوه منا فقه چونكه تهنها منا فق دهگونچىَ له گهل ههموو كهس دا مرۆڤى موسلمان تهنها موسلمانان به براى خۆ دا دهنێت قهت سهیر نا كات بلىَ ئهوه خزمه ئهوهیان برادهره یان نا سیاره یان ههر شتێكى تر جا لێره دا دهبینى تۆ له جێگاى خۆتهوه رقو كینهت بهرامبهرى كهسێك ههیه له راى خوا دا زۆر كهس پێت دهلێت ئهوه مو شكیلهى تۆنیه؟ بهلىَ موشكیلهى منه چونكه تهنها رقو كینه دهبێت له راى خوا دا بێت یان خووت به دهست خۆت نیه كه سێكت خۆ شتهووێت چاكه یێكى گهورهى له گهل دهكهى له راى خوا دا جا نا بێت ئهو قسانه كارت لێبكات كه پێت دهلێن تۆ چ كا رێكت پێیا خۆ براى باو كت نیه . جا دهبێت له ههموو شتێك تهنها رقو كینه مان له راى خوا بێت نهك له راى خۆمان
جارێك یهك له شهرهكانى كوفر حزرهتى على له گهل كافرێك دهچهنگا كاتێك حزرهت ئهوى له ئهرزدا تفێكى له ناو چهوانى حزرهت كردحزرهت ئهوى ههل ساندهوه بۆ جارى دووهم ئهوى كوشت ئینجا ههوالانى خۆشهوویست پێیان ووت بۆچى نهت كوشت گوتى كاتىَ تفى بهمن داكرت زۆر تورهبووم من تر سام كه بیكوژم لهراى خۆم بىَ نهك لهراى خوا بهلام بۆ جارى دووهم لهراى خوادا كوشتم جا برایان ئهوانه ههمووى دهرسن بۆ ئێمه كهتهنها لهراى خوا دا تورهبوون و خۆشهوویستمان دهر ببرین.
---------------------------------------------
10-باوهر بهدۆزهخ وئازارى خواى گهوره
زیاتر له (350)جار باسكراوه له قورئاندا
{وَ انَّ عَذابِی هُوَ الْعَذابُ الالِیمَ }الحجر50
ئاگرى دۆزهخ له لایهن ههموو ئهوانهى بهناو ئههللى كتابن باوهر یان پێكراوه وه ئهو ئازارهش شتێكى وا ئاسان نیه كه به ئا سانى وهرى بگرین جونكه خۆشهوویستمان له گهل ههموو پێغهمبهران له تر سى ئهو گریاوون جا لێرهدا له سهر مان فهرزدهبێت باوهرى تهواو مان به شته نادیارهكى دۆزهخ ههبێت بۆنمونه كاتىَ گوێمان له قورئان و فهرمووده دهبێت باسى زهبان یهكانى دۆزهخ مان بۆ دهكات كه ژمارهیان 19 نۆزدهن یان خوت كه دهلێن 7 تهبه قهیه بۆ ههر تهبه قه یهك جۆره ئازارێكى دیارى كراووى لێیه.
{لهَا سَبْعَهُ ابْوَابٍ لِّكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ الحجر44
یان خۆت قولیهكهى 70 سال رێگهیه جا دهبێت بروامان به ههموو شتهكانى دۆزهخ ههبێت. یان خوت دهبێت باوهرى تهواو مان به ههموو ئازارهكانى خوا ههبێت شهرت نیه تهنها دۆزهخ بگره ئازارى سهر زهمین كه له قور ئان باس دهكات كه بۆ چهندین قهومى پێش ئێمهى رهوانه كردووه كه ههر یه كهو به شێوازێك بۆ نمونه بۆ قهومى هودو ێالح و موسا نوح و شعیب و بۆ چهندین پێغهمبهرانى تر وه دهبێت باوهر مان بهوهش ههبێت كه ئهو خوایه ههر بهر نامه خۆى ماوه كه رۆژێك رۆژان ئێمهش ئینكارى خوا بكهین له وانه خراپ تر به سه ر مان بێنێت كه بلێین ئهو زهمانه زهمانى موعجیزهنیه. جا دهبێت باوهرى تهواو میشمان به ژیانى فهرزخ ههبێت بگره ههموو ئهو ئازارانهى كه باسى لێوه كراوون له فهرموودهو قورئاندا.
------------------------------------------
11 -تۆبهیهكى (تهواو)و پهشیمانى
زیاتر له (10)جار باسى لێوه كراوه له قورئان
هیچ مرۆڤێك و هیچ جنێك نیه تاوانى نهكر دبێت تهنها فریشتهكان نهبێت كه وهك ئێمه نهفسیان نیه جا لێرهدا ئهو كه سه دهباتهوه كه به زوو ترین كات تۆ بهى كرد بێت چونكه كه داواى تۆبهت له خواى گهوره كرد ئهوا بهدهست خۆت نیه دهست بۆ هیچ كا رێك نا بهیت تا بیرى لێنهكهیتهوه بۆ ئهوهى بزانى حهرامه یان حهلاله جا خۆشهووسیتمان ئهمر مان پێدهكات كه رۆژانه وهك ئهو 100جار داواى تۆ به له خوا بكهین بۆ ئهوهى دایم ووشهى تۆ بهمان له سهر زاربێت جا دهبینى كهسێك وا گومان دهبات له رێى خوا لاى داوه ئهوه ئهگهر وویستى تۆبه بكات دهبێت ئهو 3 خالهى له خۆ بگرێت
1-دهبێت زۆر لهو تاوانهى كه كر دووى تى پهشیمان ببێتهوه
2-بهلێن بهخوا بدات جارێكى تر نه چێتهو سهرى
3-دهبێت ئهو تاوانه له لاى كهس باس نهكات نهوهك له زۆر شوێندا خۆى پێ ههل بدات
بهلام ئهگهر بێتوو ئهو تاوانهى كه كردوو یه تى حهقى خهلكى لهناو دابوو ئهوه دهبێت گهر دهنى خۆى بهو كهسه ئازا بكات ئینجا خواى گهوره لێى خۆش دهبێت .
------------------------------------------
12 -باوهر بوونت بهقهزارو قهدهر
قهزاو قهدهر جیهانێكى زۆر گهورهیه له ئیسلام وه ئهگهر بێتو زیاتر له 1000 لاپهرهى له سهر بنوسین هێشتان حهقى خۆى نا درێتىَ چونكه پهیوهسته به ژیانى رۆژانهو به زانستى ئێستا بهلام پشت بهخوا ههندێكى لێوه باس دهكهین قهزاو قهدهر كه ئێمهى ئیسلام پێیدهلێن بهلام خیرى ئیسلام پێى دهلێن ههلكهوت یان خود زانست خۆ راسته قهزار و قهدهر پهیوهندى به زانست ههیه بهلام پێش ئهوهى شتهكه رووبدات خواى گهوره ئاگاداره بهو شته جالێرهدا ههندێك نمونه باس دهكهین كه مربوت بێت به شتى زانستى یهكهم جار با بێینه سهر زانستى فهلهكى كه زانستێكه رهخنه له قهزاو قهدهر دهگرێت بۆ ئهوهى جوا بێكى بدهینهوه زانستى فهلهك دهلێت مرۆڤ به دهستى خۆیه كه منا له كهى ج چاپێك دهر بچێت چونكه ئهوان دهلێن مرۆڤ له چ مانگێگ له دایك ببێت ئهوا ئهو چاپه وهر دهگرێت یان خوَ د چ نا وێكى لێبنرێت ئهوا به گوێرهى ئهو ناوه سیفهتى دهگۆرێت چونكه مرۆڤ پێك هاتوه له چهند چاپێك بۆ نمونه چاپى ئاگر كه له ههموویان بهتوا نا تره چاپى رۆژ كه له گهل خهللك كراوهن چاپى قور له سهر خۆن چاپى ههوایى خوێرین چاپى ئاووى زوو قسه كانیان دهگۆرن . جا لێرهدا ئهگهر بێتوو قسه كانیان راست بێت ئهوا به رێگاى قهزار قهدهر ئێمه بۆ یان رۆن ده كهینهوه یهكهم جار بێینه سهر ئهو قسهى كه بهدهست خۆته چ كات منالت ببێت باشه؟ ئهى بیر لهو قسه نا كهینهوه كه پیاو ئهگهر زهوقى جنسى نهبێت نا چیته لاى خێزانهكهى ئهى ئهو زهو قه جنسیهش بهدهست خوا نیه؟ ئهى گهیاندنى ئاووى پیاو بۆ هێلكه دانى ئافرهت بهدهست خوا دانیه؟ جا لێرهدا ئهگهر واشبێت قسه كهیان ئهوهخواى گهوره بهخۆى هیچ شتێك به بىَ زانست نا كات؟ چونكه ئهوانه تهنها ئهو زانسته كه ئاشكرا دهكهن كه خوا به خۆى داناوه نهوهك شتێك كه خوا پىَ ئاگا نهبێن نهعزوبالله یان خووت دهر بارهى ناوهكه ئهى باشه ئهوانه وا دا ناننێن تهنها خوا بالا دهسته چ ناووێكت بێنێته سهر مێشك ههروهك خۆشهوویست دهفهرموو ىَ خواى گهوره دلى مرۆڤ لهسهر 2 پهنچه دهسورێنێت ههر چۆنێكى بووێت. جا با ئهو جارهش بچینه لاى ئهو كه سانهى كه باوهر یان به قسمهتى ژن و مێردایهتى نیه ؟ كه دهلیچن من فلانه كچم ههلكهوت له لانه جێم دا بینیوهو داخوازیم كرد؟ئهى باشه فوكر لهوه ناكهیتهوه كه تهنها خوا تۆو ئهو كچهى وا درووست كر دوه دلتان بۆ یهك بروات؟
جا با ئهو جارا یان برۆینه لاى ئهوانهى لافى زانست لێدهدهن كه دهلێن لهژێر خاك مادهیهك ههیه وهك ههنگوینه له ههندێك وولات زۆره له ههندێك وولات كهمه ئهوهى مادهى زۆر تێدایه ئهوه دهبێته زلزال؟ باشه ئهى بیر ناكهنهوه ئهو ماددهیه كىَ لهووێى داناوه ئهى بیر ناكهنهوه بۆ چى خواى گهوره له مهكهى دانه ناوه جا بگره له ههموو رۆۆیه كهوه خواى گهوره هیچ شت بێ زانست ناكات بهلام پێش روودانى شتهكه ئهوا لاى ئهو ئاشكرایه چونكه هیچ شتێك له دوونیا رونادات لاى ئهو شتێكى تازهبێت. جا لێرهدا كه بۆمان دهر كهووت كه ههموو شتێت به قهزاو قهدهر دهكرێت ئهوا دهبێت رازیبن بهو بهشهى كه خوا بۆ مانى دادهنێت جا له خۆشى بێت ئهوا زۆر شوكرانه بكهین ئهگهر نا خۆ شیش بێت دهبێت بزانین كه هیچ نا خۆ شى یهك بۆ مان نا هێت تاخوا قرار نهدات چونكه خوا دهفهرمووىَ مَا ڕَێَابَ مِن مُّێِیبَهٍ إِلَّا بِإِژْنِ اللَّهِواته/هیچ بهلایهك نابێت تهنها خوا ئهمر پێنهكات جا دهبێت له سهر ههموو شتهكانى قهزاو قهدهر سهبر بگرین. جا ئهوهیان بهشێكى زۆر كورت بو له قهزاو قهدهر انشاالله ئهگهر خوا یارمهتیم بدات بهدرێژى له سهر دهرۆم كتا بێكى تایبهتى دهووێت
----------------------------------------
13- -بهزهى و خۆشهوویستیت بۆخهلك
ئهمهیان گرینگ ترین خاله كه خهللك بهدهستى یهوه قازانج دهكات كه به زهیت ههبێت بۆ براى موو سلمانان هه خوا ده فهرمووىَ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ وه خۆ شهوویستیش دهفهر موىَ (انماالمؤمنون اخوة)
جا لێرهدا ئهگه ر ههموو كهسێك بهزهیى به موسلمانانى دهوروو بهرى خۆى كردوو وه موسلمانى به براى خۆى دانا ئهوه كۆمهل گا چۆن تێك دهچێت نهك ئهوهى ئێستا به چاووى خۆمان ده بینین كه ئهمریكییهكى كافر یان ههر خهیرى دینێكى كافر خوێنى موسلمانان به نا حهق دهرێژىَ له چێگاى خۆیان دهست خۆ شی لێدهكهن دهلێن ئهوانه عهرهبن یان توركن یان فارسن یان ههر قهومێكى تر قهت نا لێن ئهوانه موسلمانن سبحان الله خوایا له فتنه بمان پارێزى .یان خود ئهگهر ئهو زهنگینانهى ووولاتى ئیسلام ههموویان زهكاتى مالى خۆیان بدهن ئهوه خۆشهوویستى لهبهینیان دا بهلاو دهبێتهوه ئهو چۆره رهفتارا نا شرینا نهش نا بیسین كه بهرامبهرى زهنگینهكانمان دهكرێت جا بگره له كهم ترین شت تا گهورهترین شت دهبێت باوهر مان به زهى ههبێت به رامبهر موسلمانان.
------------------------------------------
14-پاراستنی حهیا
گۆران كارى به سهر مرۆڤ دا بێت یان خوا له ناووى بهرێت یان بىَ نرخ ترین كهس ببێت یان دهستى له هیچ نه گێر درێتهوه ئهوا ههمووى سهبهبى حهیایه ؟ بهلام داخى گرانم ئێستا حهیا دا پۆ شین بوویته شتێكى زۆر عهیب ئێستا حهیا بردن بوویته شێوهى پێشكهوتن بویته شێوهى مافى مرۆڤ بوویته گهیاندنى خهللك پێكهوه بۆ یه خۆشهوویست موژدهى پێداین كه رۆژێك دێت مرۆڤ ى خنس بهچه دهبێته ههموو شت جا نا زانم له كووێوه دهست پێبكهم له رووى ئابرووه جا وا باشه لهو سهر دهمهى ئێستاوه دهست پێبكهم كه ئابرو چیا بهخۆى ئابرو بكه 10 بهش 9 بهشى وهبهر ئافرهت كهوتوه جا ئهگهر ئافرهتانمان بىَ ئابرووبن ئێمهش بىَ ئابروبن بهلام ئهگهر ئێمه بىَ ئابروبین ئافرهتان مان چ زیانیان پێنا گات ئهوهش به شێكه له رێزلێنانى ئافرهت بهلام ئێستا به خۆمان دهبینین ئهوانهى بهناو خۆیان له رێزى پێشكهو توه خوازان دادهنێن بهدهستى خۆیان ئابروى خۆو ژنان یان دهبهن وهك ئاژهل رووتى دهكهنو دهى رازێنهوه نازانن ئهوانه له ئاژهل پیسترن جا ئهگهر لێیان بپرسن دهلێن ئهوه پێشكهوتووه نازانن ئهوه پێش ئاینى ئیسلام له سهر دهمى فارسهكانه رۆمهكان ئهو رووتا تیهى ئێستا ههبوه وهكو ئاژهل ئێستا لاڤى سهركهوتن لهسهر ئیسلام لێدهدهن؟ جا ئابرو بردن بزانین چ زهرهرێكى بۆ كۆمهل گاههیه ئهوه به چاووى خۆمان دهبینین كه كۆمهل گایهكى وهك كوردهواریمان ههر له كۆنهوه تا بهو دوایه چونكه دهستیان به ئابرو گرتبوو ئهوه هیچ م شكیله یهكى گهوره وهك ئهوهى ئێستا دهبینین له ناو یان دا روونهدابوو كاتىچ سهیرى دهستورى كوردهوارى دهكهین ههمووى دا پۆشراو وهك ئیسلام بهلام ئێستاكا كه ههندێك لهوانهى كه له دهرهوه هاتونهتهوه كه كهلتورى كوردیان كۆریوه بۆ كهلتوره بیانى كه حكومهتى ئێمهش پشتیان دهگرێت بۆ یا حال مان باشه ئهوه بره بره ئابرو نا مێنێت و كهلتورهكهش مان كه كهلتورێكى شهریفانهیه لهناو دهچێت ئهگهر لێشیان بپر سى دهلێن ئهوه پێشكهو تنهو مافى ئاڤرهته؟ توخوه كهس ههیه له ئیسلام زیاتر ماڤى به ئافرهت دابێت كاتىَ مێرد دهكات چهندین ریش سپى دهرۆن به داخوارى كاتىَ مێردیش دهكات ئهگهر ههر كه سێك قسه ێكى پێبلێت ئهوه خۆى بۆ ده دهنه كوشتن؟ یان خود كهس بۆى نیه وهك پهرۆ له دامێنى خۆیان بسون بلێن ئهوه ماڤه ئهوه ئهو گورگانهن كه نایان ههووێت ئهو ئافراتا بهستهزمانانه بۆ خۆیان مالێك دروست كهن ئهوه ههمووى ئابرو بردنه جا لێرهدا ماڤى ههموو كهسێكى بهشهرهڤه ئاگاى له پاراستنى حهیاى خۆبێت ئهوانهى ئهو قسانهش دهلێن ئهوه قسه كر دنیانیش له گهل یان دروست نیه؟
ئهوهنده بهسه كه له سهر دهرگاى بهههشت نوسراوه نابێت دهیوس بچێته بهههشت پشت بهخوا ئهوانه دهیوسن وه له دهیوسیش خراپ ترن.
15 - وهفا بهرامبهری موسلمانان
وهفا سیفهتێكى گهورهى مرۆڤه كه له ههموو شوێنێك به كهلكى مرۆڤ دێت كه له كهردهوارى دهلێن نمهكى ئهو كهسهم كردوه له چاكهى دهرناچم. چا له روانگهى ئیسلامه وه زۆر شت دهگرێتهوه كهسێك ووشهیهكى فێر كردى یان ههر چاكه یهكى له گهل كردى یان رێگه یه كى راستى پێنیشان داى نا بێت له بیرت بچێت دایم تۆش ههول بده لهوه زیاتر بۆى بكهیت وه دهبێت وهفاشمان ههبێت بهرامبهر ئهو شههیدانهى ئیسلام ئهو ههواله خۆشهوویستانهى خۆشهوویست كه ئهو دینهیان چۆن گهیان دووته ئهو رادهو كه به گیان و به مال بۆى تێكۆشاوون نابێت لهبیر مان بچێت چابكره له بچوك ترین شت تا گهورهترین شت چاكهى موسلمانانت وهبیربێت.
وه ئهوه سیفهتێكى خواى گهوره شه كه ئهوهى چاكهى ههبێت بۆخوا ئهوه خواى گوره قهد له بیرى ناكات كه به چاووى خۆمان دهبینین خواى گهوره چهند باسى ئهو كهسانه دهكات كه بهرامبهر خوا چاكهیان كردوه كه خۆیان به كوشت داوه یان ههرچاكه یهكى تر بێت كه چهند چار باسیان لێوه كراوه له قورئان دا یا خوود خۆشهوویست چهند باسى هاوهلانى دهكرد كه لهسهر ئهو ئاینه چاكهیان ههبووه نهوهك ئهوانهى كهبه ناو سهركردهن كه خهللك خۆیان بۆ به كوشتن دهدهن هیچ باسیان ناكهن له كۆرو كۆبوونهوهكانیان دا چا لهسهر مان پێویسته كه ههر موسلمانێك چاكه یهكى له گهل كردین له بهر چاو مان بێت .
----------------------------------------
16 - سهبر لهسهر ههموشتێك دا
زیاتر له (21)جار لهقورئان باسكراوه
وَاللّهُ یُحِبُّ الصابِرِینَ }آل عمران146
سیفهتێكى گهورهى ههمووپێغهمبهرانه كه ههموویان سهبریان گرتوه بۆسهركهوتنى ئاینىخواى گهوره جادهبێت ئێمهش له ژیانىخۆمان سهبربگرین جاسهبرگرتن بهدوو شێوه دهكرێت یهكهم یان لهناوخۆشیدا كه زێدهرهووىنهكهین لهو خۆشیهىكهخواىگهوره بهمهى داوه ئهومالهىكهبهمهداوه لهشتى تاوانسهرفى نهكهین وهخوالهبیرنهكهین سهبر بگرین وهسیفهتى دووهمیش ئهوهیه كه لهههموو ناخۆشیهكانى ژیان سهبر بگرین چونكه ههموو پیاوه چاكه كانى پێشهمه لهگهل پێغهمبهران سهبریان گرتووه بهتا یبهت ئهو سهردهمهى كهئێستا ئێمه لهناووى داین دهبێت سهبربگرین له ههموو رویێكهوه جا چ لهرووى ئهو فنهى كه توو شى موسلمانان بوه ئهو ئهو دهكوژێت بهبىَ تاوان یاخوت پهنا بردنى بهر پیاوانى دوژمنى خوا بى جىَ بهجىَ كردنى كارهكانى ژیان یان بۆ ههر شتێك جا دهبێت ههردهم مرۆڤ سهبرى ههبێت لهسهر ئهو شتانهى كهخواى گهورهبۆى ناردووه.جا كه مرۆڤ ئهوسیفهتهى لهناو دابێت ئهوه هیچ ههلهیێكى گهورهى تێناكهووێت چونكه هیچ قسهیهك هیچ رایهك هیچ كارێك ناكات بهپهله لهههموو شتێك سهبرى لهسهر دهگرێت .
----------------------------------------
17 - خواى گهورهت لهههمووشتێكت خۆشتربووىَ
كهم تهرخهمى ئهو سیفهته بۆلاى كفرت دهبات چا ئهوه بهشێوهیهكى زۆر ئێستا لهناو مان دا بلاوو بویتهوه كه ئێستا ههندێك سهگ ههنه له زۆر شوێندا قسه بهخواى گهوره دهلێن زۆر كهس ههیه ئهلێت ئهوه مشكیلهى من نیه ؟ ئهى باشه بۆچى ئهگهر چوێن به یهك له خزم و كهسهكانت بدات تۆ لێى قبول ناكهیت. بهراستى ئهوه سیفهتێكى زۆر نا شرینه مرۆڤ دهبێت پێغهمبهرى له دایكو باوكى خۆشتر بووێت . ئهى باشه تۆ لهسهرخواكهت قسهنهكهیت لهسهر كىَ قسه دهكهیت جا خۆشهوویستى خواى گهوره زۆر شت لهخۆى دهگرێت زۆر شت ههیه خوا ئهمرت پێدهكات باوكت یان دایكت پێیان خۆش نیه نا بێت بهگوێیان بكهیت چونكه ههردهم دهبێت قسهى خوا له سهر ههموویان بێت وه زۆر جار ههیه تۆ له جێگایهك كار دهكهیت كارێكت پىَ رادهسپێرن لهگهل قسهى خوا جیایا نا بێت بیكهیت جا ئهو خۆشهوویسته دهبێت وا مان لێبكات كه ههردهم ئێمه خۆمان وا حساب بكهین لهگهل خوا داین تهنها كردهواكانمان ههر به ئیزنى ئهو بێت.
----------------------------------------
18-خۆشهوویستى بۆ پێغهمبهر
{قُلْ اطیعُواْ اللّهَ وَالرَّسُوڵ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ یُحِبُّ الْكَافِرِینَ }آل عمران32
زیاتر له (215)جار باسى لێوه كراوه لهقورئان
لهسهرمان واجبه كه گوێرایهلى پێغهمبهرهكهمان ببین كهچۆن گوێرایهلى خواى گهورهدهبین دهبێت پێغهمبهرمان لهههمووكهس خۆشتر بووێت له دایك و باو كو خزم و وولات له ههموو شتێك دا جا نابێت بههیچ شێوه یێكیش قهبوول بكهین كهسێكى نهفس نزم قسه به خۆشهوویست بلێت لهسهرت واجبه وهلامى بدهیتهوه بهههر شێوهك كه تۆ لهدهستت بێت وه دهبێت ئهوهنده خۆشهوویستمان خۆشبووێت زوو زوو ێهلاواتى لهسهر لێبدهین ههركه خوا ئهمر مان پێدهكات دهفهرمووێت
{إِنَّ اللَّهَ وَمَڵائِكَتَهُ یُصلُّونَ عَڵى النَّبِیِّ ێا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صلُّوا عَڵیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیماً }الاحزاب56
جا دهبێت باوهرى تهواوویشمان به فهرموودهكانى ههبێت كه شتێكى لىَ حرام كردووین یان به باشى دانه ناوه نا بێت ئێمه بلێین ئهوه زانست كهئاشكراى كردوه باشه چونكه ئهو قسانهى خۆشهوویستمان دهیكات لهخۆوه ناى كات ههركه خواى گهوره دهفهرمووێت
{وَمَا ێنطقُ عَنِ الْهَوَى }النجم3
واته/تۆهچ قسهیهك لهخۆتهوه ناكهیت
جادهبێت ئهو خۆشهوویستا وامان لێبكات قهت له قسهى دهرنهچین انشاءلله
-----------------------------------------
19-باوهر بهههموو شتهكانى خواى گهوره
خواى گهوره شتى ئهوهند زۆره به ملیۆنا لاپهره بنوسین تهواو نابێت كهدهفهرمووىَ{وَڵوْ اَنَّمَا فِی الْاَرْض مِن شَجَرَهٍ اَقْڵامٌ وَالْبَحْرُ ێمُدُّهُ مِن بَعْدِهِ سَبْعَهُ اَبْحُرٍ مَّا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَكِیمٌ }لقمان27
واته/ئهگهر ههموو زهوى دارهكانى پێنوس بن و دهریاكهشى مهرهكهب بێت و لهدوایه 7 بحریدیش بێت ئهوه شتهكانى خوا تهواو نابن ههرئهو خوایه یه عزیز و حكیم. سبحان لله ئهوه مانهى ههموو شتێكه جا شتهكانى خوا شتى وا ههیه به چاووى خۆمان دهبینین شتى واش ههیه نادیاره ئهوه ى بهچاو دهبینین بگره لهو دونیایه ئهو مرۆڤه ئهو گیانه وهرانه ههموو شته كانى تر وه دهبێت باوهریش مان بهو شتانه ههبێت كه به چاو نا بینین ههر له رۆژى دوایى بگره تا فریشتهكان و تا ههموو شتێك گهورهترین وهلامیش بۆ ئهو كه سانه ئهوهیه كه دهلێن شتێك بهچاو نه بینرێت باوهرى پێناكهین ئهى باشه چۆن باوهر یان به عهقلى خۆیانه خۆ به چاوى خۆیان نا بینن یان به دهنگى خۆیانه خۆ ناى بینن .جادهبێت باوهرى تهواو مان به دروست كراووى خوا ههبێت وه خوایا پهنامان بدهیت لهو نه زانانهى كه عبدێكى تۆ به دروست كراو ى شت دا دهنێن
20-شوكر كردن
زیاتر له (14)جار له قورئان باسى لێوهكراوه
شوكرانه كردنى خواى گهوره لهههموو بوارێك دا مرۆڤ توشى هیچ ههلهیێك ناكات جا بگره له رووى دهولهمهندى یان خوت لهرووى ههژارى یان لهرووى بهلاو موێیبهتێكى گهوره كهخواى گهوره زۆر مهدحى ئهو كهسانه دهكات كهدهفهرمووىَ
{الَّذِینَ إِذَا اَصَابَتْهُم مُّصِیبَهٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِڵیْهِ رَاجِعونَ }البقره156
جا شوكرانه كردن سیفهتێكه كه وا له مرۆڤ دهكات ههردهم لهژیانى دا توشى دل توندى نهبێت وه ههردهم زۆر خهم نهخوات وه دهبێت باوهرى تهواو مان به و چارهنوسهبێت كهخوا رۆى داناووین نابێت ناشوكرانهى لهسهر بكهین .
---------------------------------------------
21-پشت بهستن تهنها بهخواى گهوره
ئهووهیان سفهتێكه ئهگهر مرۆڤ بیكات ئهوه له و ژیانهى كه تێى دایه زۆر به نرخ وهر ناگرێت وه توشى هیچ گرفتێكى وانابێت كه له بنى دهر نهچێت بۆ نمونه ئهگهر كارى به ههموو ناوهكانى خواى كرد ئهوه باكى به كهس نیه چونكه دهبێت وا دابنێت كه تهنها خواى گهوره رهزاقه بهس داواى رزق لهو بكات یان به خواى گهوره ملیك ه تهنها قسه كانى ئهو به قسهى گهورهى خۆ دا بنێت وه دهبێت بزانێت تهنها خواى گهوره رحیمه ئهو دهى بوو رێت نهك كهسێكى تر چا ئهگهر بێت و ههموو سیفهتهكانى خواى گهوره له ژیانى رۆژانهمان كارپێبكهین ئهوه توشى هیچ گرفتێك نا بین و سهر شۆرى بۆ هیچ كه سێك دانا نیێن وه هیچ كه سێك لهراست خۆمان به توانا تر نا بینین وه له هیچ كه سێكیش نا خۆن چونكه بۆ مان باشتر دهر دهكهووێت كه خوا قادیره له سهر ههموو كهس ئهوه قودرهتى خوایه كه بهو كهسهى داوه .
22-لهخواترسان
زیاتر له(43)لهقورئان باسى لێوهكراوه
خواى گهوره زۆر باسى له خوا تر سانى كردوه كه تهنها ئهوانه خاوهنى فیر دۆسى ئهعلان ههر ئهوانه جێگاى پێغهمبهران دهگرنهوه چا له خوا تر سان له ههموو روو یه كهوه دهگرنهوه ئیوا ههیه كاتێك گوىَ له ئایه تێكى خوا دهگرێت كه باسى ئازارى تیایه ئهوه دهست دهكات به گریان ئهو كهسانه خۆشهوویستمان مژدهى پێداوون كه ئهو چاوه له رۆژى دوایى قهد نا گریىَ وه له خوا تر سان به سه به بى یهكهم ئهوهیه كه دهست بۆ ههر كا رێك ببهى ئهوه یهكهم چار تر سى خوات له بیر بێت بۆ ئهوهى بزانى ئهو كارهى دهى كهیت حهرامه یان خۆت حهلاله گهر ئهو ترسهت له لاشه دابوو ئهوه زۆر بهكهم توشى ههله دهبیت .
بهلام داخى گرانم ئهوهیه كه ئێستا لهو سهر دهمهى ئێمهدا كهسێك زۆر له خوا تر سا ههموو كارێكى نهكرت لهتر سى خوا دا ئهوه ئهو كهسه به كهسێكى تێكهل نهبوون له كۆمهل دهژمێر درێت و وه زۆر كهم ههیه ئهگهر زیندانیش نهكرێت .
-----------------------------------------
23-رێگای راست
زیاتر له (45)جار باسى لێوه كراوه له قورئان
(وانبنى اسرائیل تفرقت على اثنتین وسبعین ملهو تفترق امتى ثلاث وسبعین مله كلها فى النار الا واحده ماانا علیه واصحابى)رواه الترمزی
واته/بهنى ئیسرائى لى یهكان بوون به (72)تاخم ئۆمهتى منیش دهبیَِته (73)تاخم ههرههموویان دهچنه ناو ئاگر تهنها تاخمێك نهبێت ئهوانهى لهسهر رێى من و هاوالانم دهرۆن.
جا لێرهدا ههندێك پرسیا دێنا ئاراوه پێش ئهوهى بچینه ناو باسهكه ئایا ئێمه چۆن بزانین رێگهى راست چیه؟ وه چۆن كارى پێبكهین
ئێمه یهكهم جار با بێین له خۆمان بپر سین ئایا چۆن باوهر بكهین كه ئاین مان راسته؟
ئێمه دێین سهیرى ههموو ئاینهكان دهكهین كابزانین كام ئاین رێز له خوا دهنێت زیاتر وهكام ئاین رێز له ههموو ئێغهمبهران دهنێت زیاتر ؟ ئهوه بۆ مان دهر كهوت تهنها ئاینى ئیسلامه رێز له ههموو پێغهمبهران دهنێت و رێز له خواى گهوره دهنێت بوختانى بۆ دروست ناكات جا ئهو جاره دێین كابزانین كام رێگا له ئاینى ئیسلام راسته كام رێگا بوختان به ناموسى خۆشهوویست نا كات و كام رێگا عشره موبهشهره كان ههندێكیان به كا فر دا نا نێت و ههندێك ههوالان به گهوره حیساب ناكات ئهوه شتێكى روون و ئاشكرایه كه تهنها دهستهى سهنهیه كه ئهو شته نا كات؟چا ئهو چارهیان با بێنه ناو دهستهى سونه كا بزانین كامهن لهوانه ئهوهى كهس به كافر دا نا نین و خوێنى كهس به نا حهق نا رێژن جا لێرهدا ئێمه بۆ ئهوهى زۆر به باشى رێگاى راست بدۆزینهوه پێوویستمان به قور ئان و سونه تى خۆشهوویست ههیه جا با له یه كهم جار برۆینه سهر ئایه ته كانى قور ئان بۆ ئهوهى بزانین چۆن لێى شارهزا دهبین له قور ئاندا زیاتر له 6600ئایهت ههیه ئایا ئهو ئایا تانه چۆن بهكار دێنین ئهوا یان گرینگه له قورئاندا ههندێك ئایهت ههنه پێیان دهووترێت نسخ و نسوخ ههندێك پێیان دهووترێت متهشابیهات ههندێك یان له سورهتێك ههندێك باسكراوه له سورهتى تر تهواو كهرهكهى باسكراوه ههندهكیان كاتىَ دهخوێنین ما نا یهكه بهلام كه دهچیه سهر تهفسیرهكه ما نا یهكه ههندهكیان لهدوونیا چهند بخوێنى تێى ناگهى ئهوه له دوارۆژ ما ناى دهزا نین ههندێكى تریش چهندین مانا دهدات جا با بێین یهكه یهكه ئهمانه باس بكهین .
1- دهریارهى نسخ و نسوخ نهسخو نسووخ ئهوهیه كا تىَ خۆى ئیسلام له مهكه بوو بۆ ماوهى 13 سال زۆر لاواز بوو ههندێك ئایهت دابهزین بهلام كاتىَ ئیسلام چو بۆ مهدینه ههندێك ئایهتى تر دا بهزین كه ئیسلام بهتوا نا تر بوو ئهو چا زۆر له ئایا تهكانى مهكه نسخ كرانهوه له جیا تیان دا مهدینه یهكان داندران كه87 سورهت له مهككه دا بهزى وه 27 یان له مهدینه دا بهزر كه ئهوانى مهدینه زۆر به یان درێژهكانن جا لێرهدا نمونه له سهر نسخو نسوخ زۆر بهلام ههندێك نمونه ده هێنینهوه
{ێا أَیُّهَا الَّژِینَ آمَنُواْ لاَ تَقْرَبُواْ الصلاَهَ وَاَنتُمْ سُكَارَى حَتَّىَ تَعْڵمُواْ مَا تَقُولُونَ ) النساء43
واته / ئهى ئهو كهسانه كه ئیمانتان هێناوه نزیكى نوێژ مهكهوون كه ئێوه سهر خۆشن بۆ ئهوهى بزانن چ دهلێن .
ئهوه بهلگهیه له سهر ئهوهى كه هێشتان مشرون حهرام نهكرابوو
لهدواى دا كا تىَ ئیسلام به هێزبوو ئهو ئا یه تان ناردرانه خوارهوه
{ێا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالاَنصَابُ وَالاَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ ڵعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ }المائده90
واته/ئهى ئهو كهسانهى كه ئیمانتان هێناوه ئارهق و قومارو بت ئهوانه پیسن له كارى شهیتانه .
جا بۆ ئهوهى زیاتر شارهزاى ئهو نسخ و نسو خهبین وا با شه كه ئا یه تێك مان گوىَ لىَ بوو پێش ههموو شتێك بزانین كه مهككهیه یان مهدینهیه ئهگهر مهدینهى بوو ئهوه تهواوه بهلام ئهگهر مهككهى بوو ئهوه وه باشه بزانین كه هیچ ئا یهتێك ههیه له ناو مهدینه یه كان ئهگهر نهبوو ئهوه تهواوه حوكمى پێدهكرێت .
ئهو جاره با بێینه سهر ئهوهى دووهم
2- موته شابیهات
ئهوهیان نهو جۆرێكه له و ئایا تانهى كه ئاگامان له خۆمان نهبێت لهوه نهیه توشى ههله ببین چونكه خۆشهوویست دهفهرمووىَ ئهوانهى خۆیان به ئا یهتى موته شابیهات خهریك دهكهن ئهوانه بهرهو گومرایى دهرۆن جا كا بزانین ئهوانه چ جۆرێكن
ثمَّ اسْتَوَى عَڵى الْعَرْشِ
لهچهند شوێندا دهلێت خوا له سهر عرش وهستاوه
باشه خۆ خوا منهتى به جێگانیه تا ئێمه وا دابنێین حوا له سهر عرشه یان خوت له جێگایهكى تر دهلێت
ێدُ اللَّهِ فَوْقَ اَیْدِیهِمْ ا لفتح10
باشه خۆ خوا دهستى نیه ئێمه وا دا بنێین دهستى ههیه چونكه خوا به خۆى ده فهر مووىَ
ڵیْسَ كَمِثْلِهِ شَیْءٌ
واته/ هیچ شتێك وهك من نیه
جا لێرهدا ئێمه چۆن دهزانین ئهوه موته شابیهاته ئهگهر بێتوو تۆزێك لهگهل سیفاتى خوا نه گونچا یان خووت كهس تهفسیرى نهكرت له تهفسیره گهورهكان ئهوه وه باشه تۆش خۆى لێبپارێزى .
ئهو جاره با بێینه سهر ئهوهى سێ یهم
3- ئهو ئایه تانه دهگرتهوه كه له سورهتێك ههندیك باسكراوه له سورهتێكى تر تهواو كهرهكهى باسكراوه ئهوهش پێم خۆشه ئهو نمونهیه بلێم كه به شهى زۆرى نهزانانى كورد توشى بووینه
وَڵقَدْ بَعَپْنَا فِی كُلِّ ڕُمَّهٍ رَّسُولاً
ئهو ئایهته ماناى ئهوه ده گهینى كه بۆ ههموو میلهتێك خواى گهوره پێغهمبهرى بۆ رهوانه كردوون جابگره له چهندین ئایهت دا خوا ئهو قسهى كردووه وه دهلێت بۆ ههموو ئۆمهتێك پێغهمبهرێكم به زمانى ئهوان نا ردووه جا لێرهدا ههندێك كهس دهلێن ئهى باشه خۆ محمد پێغهمبهرى ئێمهنیه ئێغهمبهرى عهرهبانه ئهى باشه بۆ چى ناچن سهیرى ئایه ته كانى تر بكهن كه خوا چ دهفهر مووىَ
رَّسُوڵ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِیِّینَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلِیماً }الڕحزاب40
ئهى باشه سهیر ناكهن كه خۆشهوویست گهورهى پێغهمبهرانه ئهوهى بهدواى نه كهوێت سهر گهردانه كهخوا به خۆى مهدعى ئیسلام دهكات دهفهرمووىَ
إِنَّ الدِّینَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ عمران19
جا ئهگهر بێتو قسهى ئهوانیش راست بێت كورد پێغهمبهرى خۆى ههبێت ئهى ئێستا خۆ ئهو دینه نمایه ههر دهبێت بهدواى ئیسلام بكهووین
جا لێرهدا زۆر ئایهت ههیه له شوێنك دا باسێك دهكات له ئایهتێكى تر نهفسى باس درێژه پێدهدات ئهوهش یان دهبێت زۆر ئاگامان لێبێت راست قرار نهدهین تا به باشى سهیرى قورئان دهكهین
ئهوجارهیان با بێینه سهر ئهوهى چوارهم
4-{ێا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تَقُولُواْ رَاعِنَا وَقُولُواْ انضُرْنَا وَاسْمَعُوا ْوَلِلكَافِرِینَ عَذَابٌ اَلِیمٌ }البقره104
ئهوهش یان به شێكى گرینگه ئهگهر ئێستا شارهزاى مان نهبێت له رووى تهفسیر ئهوه ههر یهكهو به مێشكى خۆى مانا كه لێك دهداتهوه
ئهوه له كاتى خۆى دا خۆشهوویست دهرسى به قوتابیهكان دهووت تۆزێك به پهله دهى ووت ئینجا ههوهلهكان دهیان گوت راعنا /واته چاو ت له ماه بێت ئینجا جولهكهكان ئهو قسه یان بیست گوتیان راعنا به زمانى ئێمه واته جوێن ههر بهلاى خۆشهوویست دهرۆشتن دهیان ووت راعونا راعونا ئبنجا خواى گهوره ئهو ئایه تهى ناردهخوارهوه گوتى مهلێن راعنا بلێن انڤُرْنَاجا له قورئان دا سهدان نمونهى وا تێدایه پێوویسته له سهر مان خۆمان زۆر له تهفسیر شارهزاكهین نهوهك به مێشكى خۆمان تهفسیر بكهین.
ئهو جاره با بێینه سهر باسه ى پێنچهم
6-ئهو ئایهتانهى كه له ما نا یان نا گهین تا رۆژى دواى نهبێت وهك الم/ ن/ ق /المێ/
جا ئهوانهش كه له زۆر بهى سهرهتاى سورهتان ههیه
ئهو جاره با بێینه سهر ئهو با ئایه تانهى كه له ههر سهردهمێك دا مانا یهكى پر به خۆى دهدات وه ئهوانه زۆرن به ئێستا ههندێك یان باس دهكهین
{إِذ قَاڵ یُوسُفُ لِاَبِیهِ ێا اَبتِ إِنِّی رَاَیْتُ ڕاحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَایْتُهُمْ لِی سَاجِدِینَ }یوسف4
ئهوه یان خهونێك بوو كه حزرهتى یوسف به باوكى خۆى یعقوب ووت ئهوویش ئهو كات وهلامى داوه كه گوتى 11 كهو كهبهو مانگ و رۆژ سوجدهیان بۆ بردم ئهو 11 كهو كه بانه برایه كانى ئهو به مانگ و رۆژ دایك و باو كى ئهو بوو ن جا ئێستا زانست كهئاشكراى كردووه كه 9 كهو كه بهى دۆزیوهتهوه كه گوایه زۆرى نهماوه دووهكانى تریش بدۆزیتهوه ئهوه ههزاران سال پێش ئیسلام ئهم قسه كراوه تازه زانست بۆ مانى ده دۆزێتهوه
{وَالْخَیْڵ وَالْبِغَاڵ وَالْحَمِیرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِینَهً وَێخْلُقُ مَا لاَ تَعْڵمُونَ }النحل8
واته/گیانهوهرانمان دروست كردوه بۆ ئهوهى سوارى ببن لهدواى دا شتى وهك وان دروست دهكهین كهسوارى ببن
ئهى باشه سهیاره چیه بۆ سوار بون نیه ؟
جا لێرهدا خۆشى قور ئان ئهوهیه كه ههموو ئایه تهكانى بۆ ههموو سهر دهمێك بهكاردێت بێئهوهى دهست كارى بكهن.
جا ئهوه ههندێك بوو له شارهزایى قورئان بۆ ئهوهى رێگاى راست پىَ بدۆزینهوه.
جا ئهو جارهیان دێینه سهر فهرموودهكانى خۆشه وویست مان
بۆ ئهوهى رێگاى راست لهم فهرموودانه بدۆزینهوه پێوویسته به پلهى یهك سهیرى ئهم شهش پهرتوكانه بكهین چونكى زۆر كهس فهرمودهیان نوسیوهتهوه بهلام ئهو شه شانه به سنهدىراست دادهنرێن
1-بوخارى
2-مسلم
3-امام احمد
4-ترمزى
5-نسائى
6-ابن ماجه
لهو شه شانهش دوویان له ههموویان به هێز ترن كه پێیان دهووترێت رواه شێخان ئهوویشسان /بوخارى و مسلم ن/ لهو دوانهش بوخارى له ههموویان به هێز تره جا زانستى فهرموده زانستێكى گهورهیه پێوویسته خۆمانى باش لێشارهزا بكهین نهوهك توشى هیچ ههله یهك ببین .
جا ئهوهیان ههمووى رێگاى راسته ئهگهر ئێمه دل مان لێبێت زۆر به ئاسانى دهگهین به رێگاى راست وه دهبێت ئیمانى تهواو مانیش پێى ههبێت چونكه كهس به بىَ ماندیبوون نا گات به رێگاى راست.
-----------------------------------------
24-پارانهوه تهنها لهبهر خواى گهوره
زیاتر له (110)جار باسى پارانهوه كراوه له قورئان دا
پارانهوه پیشهى ههموو پێغهمبهرانه و پیشهى ههموو پیاو جاكانهو پیشهى فریشتانه ئهوهى خواى خۆى به حهق بناسێت ههردهم دهمى له پارانهوه دهبێت چونكه پارانهوه بۆ خواى گهوره نیشانهى عبدایهتیا چا دهبێت ئهو سیفهته تهنها لایهقى خوا بێت نهك لایهقى كهسێك بیت نهوهك بۆ كهسێك بپارێینهوه ئێمه دهبێت له ههر خهمێكى ژیانماندا یان له خۆشیهك دا بپارێینهوه پارانهوه سیفه تێكه كه ئهوهى مل كهچیش نهبێت بۆخواى گهوره كاتێك دهكهووێته ناو ناخۆشیهك دهپارێتهوه لهو حاله تهدا ئێمه ههموومان ژیانى فیرعونى زالم دهزانین كاتىَله سهر حوكم بوو خۆى به خوا دا دهنا بهلام كاتێت كهوتهناو شالاوى مردن دهستى به پارانهوهكرد بۆخواى گهوره جا لێره دا ئێمه دهبێت زۆر بپارێینهوه لهخواى گهورهدا پێشئهوهى توشى بهلاو موسیبهتى دونیاببین وه دهبێت تهنها بۆ خواش بپارێینهوه نهك بۆ پیاو چاكان یان بۆ پێغهمبهران چونكه ئهوانه مردوون تهنها خوا زیندووه .
------------------------------------------
25-تهرك كردنى رێگاى خراپ
زیاتر له (22)جار له قورئان باسى لێوه كراوه
ههر له دروست بونى مرۆڤ تا رۆژى دواى دا شهیتان ههولى داوهو ههولیش دهدات مرۆڤ توشى رێگاى خراپ بكات چونكه ئهوه پهیمانێكه له نێوان خواو شهیتانهوه كه كاتىَ خۆى خواى گهوره ئادهمى دروست كرد ههموو فریشتهكان كرنۆشیان بۆ برد تهنها شهیتان نهبێت جا كا تێك خواى گهوره شهیتانى له رهحهمتى خۆى دوور خستهوه ئهو به لێنهى به شهیتان دا كه تا رۆژى دواى نهى مرێنىَ جا لهو كاته وه تا رۆژى دواى شهیتان ههر له ههوول دان دایه بۆ خشته بهرى مرۆڤ جا خواى گهوره له جهندین شوێنى قورئان ئاگادارمان دهكاتهوه ده فهرمووىَ
{ێا اَیُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِی الارْض حَلاَلاً طیِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطوَاتِ الشَّیْطنِ إِنَّهُ ڵكُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ }البقره168
واته/ئهى كۆمهلهى خهلك ئهوهى لهو زهویه دایا ههموو بۆتان حهلا لهو خاووێنه وه بهدواى فوكرهى شهیتان مه كهوون جونكه بۆ ئێوه دوژمنێكى دیاره جا لێرهدا بۆ مان دهر ده كه ووێت كه رێگاى خراپ ههمووى له لایهن شهیتانه وه دایه جا با بزانین ئهو رێگا خراپانه چین؟
رێگاى خراپ ههموو ئهو رێگانه دهگرێتهوه كه له گهل دهستورى خواو فورموودهى خۆشهوویست دا نه گونجێت جا شهرت نیه ههموو یان ههر به كر دهوهبن بهلكو به زمان یان به فكره جا بگره له كهمترین شت تا گهوره ترین شت له گهل دهستورى خواو پێغهمبهر نا كۆ كى ههبێت ئهوه به رێگاى خراپ دهژمێر درێت.
--------------------------------------------
26-تهرك كردنى فێڵ
خۆشهوویست دهفهرمووێ (من غشنا لیس منا ) واته ئهوهى غهش دهكات له ئێمه نیه .ماناى خهش زۆر شت دهگرێتهوه له ههموو شتێكیش دهتوانین خهش بكهیت ههر له ماله وه بگره تا له دهرهوه تا له گهل خزم و برادهران تا له كارهكه جا بگره به ههموو شێوهیهك ههر یهكهو شێوازى غهشى خۆى ههیه ئهوویش بۆ ئهوهى بزانین كه چ شتێك غهشه پێوویسته دهست بۆ ههر كا رێك بدهین یان چ قسه یهك بكهین بۆ كارێك دهبێت بزانین ئهو شته حهرامه یان حهلا له چونكه ههر شتێك حهرام نه بێت ئهوه قهت به غهش دا نان د رێت بهلام زۆر بهى زۆرى خهش له رووى معامهله دهگرێتهوه چونكه خۆشهوویست كاتىَ ئهو فهرموودهى ووتوه دهربارهى ئهو بازرگانانه ووتوه كه فێل له خهللك دهكهن وه خواى گهورهش باسى ئهو كهسانهى كر دوه كه غهش دهكهن له پێوان دا كه دهفهرمووێت
{وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ }المطففین1
واته/وویل بۆ ئهو كهسانه كه له كێشان و پێوان فێل دهكهن وهیل قۆرتێكه له دۆزخ.
جا شهرت نیه پێوانه بهس ئهو كه سانه بن كه به قالن بهلكو ههر شتێك خراپ بێت به باش بفرۆشرىَ ئهوه شمول دهكات .
----------------------------------------
27-تهرك كردنى ئهوشتانهى كهنهفس داواى دهكات
زیاتر له (270) جار باسى نهفس كراوه له قورئاندا
نهفس شێكى نادیار ههموو مرۆڤێك له ناو له شى دا ههیه تهنها فریشتهكان نهفسیان نیه جا ئهو نهفسه پالدهرێكى زۆر باشه بۆ شهیتان كه مرۆڤ توشى ههموو ههله یێك دهكات جا ئهو نهفسه ئهوهى خواو پێغهمبهرى خوا پێى نا خۆش بێت داواى ئهووى لێدهكات جا چهند له گهرى برۆى ئهوه داواى زیاترت لێدهكات بهلام كاتێك سهر كوتت كرد ئهوا واز له دوونیا دێنبَت بهلام فرهدانى زۆر ئا سان نیه دهبێت ههردهم ئاگا دارى خۆت به نهوهك توشى هیچ شتێكت بكات جا لێرهدا ریوا یه تێك ههیه دهمه ووێت له سهر نهفس بیلێم بهلام نا زانم تاچ رادهیێك راسته چونكه ئهو كتابهى كه لێم وهر گرتوه هپچ سهنهدێكى لهسهر نهنوسیوه بهلام سهرهاتێكى خۆشهو لهگهل نهفس متا بیقه له كتابه كه دا دهلێت كاتێك خواى گهوره نهفسى دروست كرد بانگى كرد گوتى تۆ كێى من كێم گوتى تۆ تۆى منش منم نهى گۆت تۆ خواى من عبدى تۆم دهلێت خواى گهوره چهندین سال سوتان دى كا تێك دهرى هێنا دیسان لێى پرسى ههر قسهى جارانى كرد ئهو جاره پرسى كرد ئینجا گوتى خوایا تۆ خواى منى من عهبدى تۆم . جا لێرهدا مهبهستى ئهو كتابه ئهوهیه كه نهفسى مرۆڤ تهنها كه ههژار دهبێت خواى له بیر دهبێت جا پێوویسته زۆر ئا گامان له نهفسى خۆمان بێت چونكه بهراستى ئهو سهر دهمهى ئێستا ئێمه تێى داین زۆر سهر دهمێكى پیسه كه رۆژانه دهیان ناشرعى دهبینى كه كارى بهدرهوشتى بوویته كارێكى ئاسایه له زۆر جێگادا كه سهیرى تهله فزیۆن و گۆڤارهكان دهكهیت دهیان وێنهى كچى رووت لێدراوه ههر یهكهو به نا ووێك ئهوه هونهر مهندهو ئهوه شاعێرهو ئهوه یاریزانه ئهوانه ههموو یان بۆ لاواز كردنى ئهخلاقى ئهو گهنچانهن كه تازه پێگهیشتوون جا دهبێت زۆر ئاگامان له خۆمان و له منا له كان مان بێت نهوهك خوا نهخواسته توشى هیچ ببن .
-------------------------------------------
28 -تهرك كردنى (حهقد)بهرامبهرى خهلك
تهنها بۆ ئێمه ههیه له پێناووى خوا دا خهلكانێك ببوغزێنین نهوهك له پێناوى خزمایهتى یان خوودله پێناووى برادهرێك چا ئهگهر توشى ههر كێشه یهك بووین له گهل ههر كهسێك دا پێوویسته له سىَ رۆژ زیاتر خۆى لێنهگرینهوه ئهگهر بێبوو قسه شى له گهل نه كهین دهبێت سهلا مه كه ههر بمینێت یان خوود ئهگهر زۆر دواكهوت بوو پێوویسته رۆژ ێكى وهك چهژن چاوومان پێكهووت قسهى له گهل بكهین یا خوود دهبینین كهسێك دێته لاى كهسێك داواى لێبوردنى لێدهكات ئهو كهسه لێى نا بوورێت ئهوه بهراستى دیار ده یهَكى زۆر نا شرینه چونكه ئێمه ههموو مان دهزانین
كا تێك وهحش مامى خۆشهوویستى شههید كرد ههمزه له دواى دا خۆشهوویست لێى بوورى چا ئهگهر خۆشهوویست له كهسێك ببهخشێت كه خۆشهوویست ترین مامى شههید كرد ئێمه له كهسێك نا بهخشێت كه له سهر ئهو ژیانهى رۆژتنهمان كێشه یێك رووى داوه بهلام تهنها لهو كه سانه نا بوورین كه دوژمناتى خواى گهوره بكات كه رۆژانه وهك سهگ بهخواو به پێغهمبهر دهرهووێت بهلام ئهگهر كێشهكه كێش یهكى دونیاى بوو ئهوه نا بێت بوغز له كهس بكێشین ئهوه تهسلیمى خواى گهورهى دهكهین ئهوهى خهدر مان لێدهكات كه مه سه له یهكى كوردى خۆمان ههیه كه دهلێت راست و رىَ خوارو خوا واته ئهوهى خوارله گهلت جولاوه تهسمیلى خوا بكه ههر ده گاته حهقى خۆى ئهو رۆش نه سبهش نه رۆژى دوایى.
-----------------------------------------
29 -تهرك كردنى تورهبوون
تورهبوون جۆرى ههیه لێرهدا كه دهلێت تهرك كردنى تورهبوون مهبهستى ئهو تورهبوونه نیه كه له پێناووى خواو پێغهمبهر دهى كهیت مهبهستى تورهبونى دوونیایه .جا لێرهدا حزرهتى على دهفهرمووىَ تورهبوون جۆرى ههیه ههیانه زوو توره دهبێت بهلام زوو جاك دهبێتهوه ئهوه یان خێرو شهرى بهرامبهره بهلام ههیانه زوو توره دهبێت بهلام زوو چاك نا بێتهوه ئهوه یان خراپه ههشیانه زووتورو نا بێت بهلام زووش جاك نا بێتهوه ئهوهش یان زۆر باش نیه به لام ههیانه زوو توره نا بێت بهلام زوو چاك دهبێتهوه ئهوه یان لهههموو یان باشتره . جا شهیتان به خۆى دهلێت ئێمه له توو رهى مرۆڤ دا ههموو كا رێكى پێى دهكهین ئهوهى بمان ههووێت وه ئهو كه سهى زوو تووره دهبێت له سهر شتێكى كهم ئهوه ئێمه زۆر لهگهلى ههوول نا دهین چونكه ههر كات بمان ههووێت له خشتهى دهبهین جابرایان تورهبوون له سهر كارى دوونیادا پیشهى هیچ پێغهمبهرێك و پیاو باوهردار یێك نهبوه كاتى خۆى ههبوه له بێباوه رهكان چهند ئهز یهت دانى خۆشهوویستیان كردووه ههر توره نه بوه بهلام ئێمه كه له سهر كهم ترین شت توره دهبین جا خۆ شهوویست ده فهر مووىَ كا تێك توره بوویت ئهگهر به پێوه بووى دابنیشه ئهگهر دانیشتبووى راكشىَ ئهگهر راكشابووى دهست نوێژ بگره . وه له زمانى موسى دا سلاوى خواى لهسهر بىَ شهیتان به موساى ووت تۆ له سىَ كات ئاگات لهمن بێت یهك لهوانه تورهیى بوو .جا ههر تورهییه كهدهبێته هۆى مرۆڤ لهناو جون یان خووت لێك بوونهوهى ژنو مێرد كه ههزاران حێزان بهو شته ده نالن جا انشالله خواى گهوره وامان لێدهكات تهنها لهسهر ئهو ئاینه خاووێنه توره ببین نهك له سهر دوونیادا.
30-تهرك كردنى خۆشهوویست دونیا
زیاتر له (120)جارباسى لێوه كراوه له قورئاندا
خۆشهوویست دهفهر مووىَ دونیا بهههشتى كافرانه وه بهندیخانهیه بۆ موسلمانان .جاله دوونیادا ئهگهر مرۆڤ بیر له خوا نه كاتهوه ئهوه ههمووى خۆشیه بهلام كاتێت بیرى له خوا كر دهوه ئهوه زۆر شت له خۆى تهرك دهكات كاتێك تهركى كرد بۆى دهبێته بهندیخانه جا ئێمه دهبێت خۆشى دوونیا تهرك كهین نا بێت ههموو شێك بكهین وه بیر له رابردووى خۆمان نه كهینه وه جونكه دهبێت بزا نین ئێمه بۆچ دروست كراوین چونكه خوا دهفهر مووىَ
{وَمَا خَڵقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِێعْبُدُونِ }الذاریات56
واته/جن و ئادهمیزادم بۆ هیچ دروست نهكردووه تهنها بم پهرستن
جا ئهگهر ئێمه كهو تینه دوو خۆشیهكانى دوونیادا ئهوه خواى خۆمان له بیر دهچێت دهبێته پێچه وانهى ئهو ئایهته جا خۆ شیهكانى دوونیا ته واو نا بن چهند بهدواى دا برۆین ههر زیاتر دهبێت وه ئهگهر ئێمه ههر له تهمهنى زوو خۆمان له گهلى رانهینین ئهوه ناتوانین تهركى كهین بۆ نمونه كه ئێستا موزیقا لاى زۆر كهس بوویته نان و ئاوى ئهو كهسه كه ئهگهر ههموو رۆژێك لێنهدات وادا دهنێت شتێكى وون كر دووه جا ئهوه خۆشى دونیایه كه دهبێته هۆى دوور خستنهوهت له ئاین چونكه خۆشهوویست دهفهر مووىَ مۆسیقا دل رهق دهكات وه مۆسیقا زكرى شهیتانه باشه ئهگهر دلێت زكرى شهیتانى رۆژانه له ناو لهش دا بێت وه دلیشى رهق ببێت توخوا ئهو دله چ سودێكى دهبێت بۆ زیكرى خوا بهلام داخى گرانم ئهوهیه كه ئێستا زۆر ئهو كهسانهى بهناو ئیسلامن وه به ناو زانان مۆسیقایان حهلال كردووه له گهل ناووى خوا بیلێن توخوا ههیه تاوان لهوه تاوان تر كه زكرى شهیتان له گهل ناوى خوا بیلێن جا من قسه له گهل یهك لهو زانا یانهم كرد دهى ووت خهللك ههر گوىَ دهدات به مۆسیقا با گووىَ بگرن لهو مۆسیقانه جا ما مۆستا بۆ دیاره به ئارازووى خهللكه یاخود خهللك زهخت لهخوا دهكات شت یان بۆ حهلال بكرێت یان خود خوا غهدر له قهوومى پیشه مه دهكات كه مۆزیقه بۆ وان حهرام بێت بهلام بۆمه حهلال بێت تۆخوا بهس تۆزیك بیرى لێبكهینهوه ئهوه راسته؟ جا برایان دهبێت زۆر ئا گا مان له خۆبێت خۆشى دونیا وات لێنهكات وهك ههندێك كهس شت بۆ خۆمان حهلال كهین . جونكه بۆ هیچ كهسێك نهبوه خۆشى دوونیاو خۆشى دوایى جونكه ئێمه لهو پێغهمبهرانه پیرۆز تر نینه كه له دوونیا هیچ خۆشیان نه بوو ئێمهش بلێین والله ناتوانم مۆسیقا تهرك كهم وه ناتوانم نهزهر تهرك كهم كچ زۆرن جا بگره له ههموو شتێك كه له گهل دهستورى ئیسلام نه گونجێت.
--------------------------------------------
31-(تهرك كردنى گومانى خراپ بهرامبهر خهلك)
{ێا اَیُّهَا الذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِیراً مِّنَ الضنِّ إِنَّ بَعْض الضنِّ إِثمٌ وَڵا تَجَسَّسُوا وَڵا ێغْتَب بَّعْضكُم بَعْضاً اَیُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَن ێأْكُڵ ڵحْمَ اَخِیهِ مَیْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِیمٌ }الحجرات12
زۆر بهى زۆرى ئهو گرفتانهى كه له ناو كۆمهلگاداههنه ههمووى گومانى خراپه به یهكترى بردن كه پێش ئهوهى له شتهكه بكۆلیتهوه یه كهو سهر بریارى له سهر دهدات چونكه هیچ كهسێك نهعوزو بالله زانستى نادیار لانیه بۆ ئهوهى 100فى 100 بزانێت مهبهستى ئهو كهسه چیه جا ئهو گومانى خراپ یه خهللك بردن له سهر دهمى خۆ شهوویستیش ههبوه كا تێك خۆشهوویست هاوهلێكى نارد بۆ لاى هۆزێك كهفێرى ئاینى بكات كه هۆزهكه به خۆى داواى كرد جا كا تێك یهك له ههوهلهكهى نارد بهلام ئهو ههوهله كاتى خۆى كێشهیێكى ههبوو بهرامبهر ئهو قهو مه جا كه ههوالهكه گهیشته نزیك قهومهكه وا دهبینى هۆزهكه ههموو یان ها تونهته سهررێگا بۆئهوهى پێش وازى له نوێنهرى خۆشهوویست بكهن جا ئهو ههوهله واى داناكه ها توونهته رێگا بۆئهوهى ئهو بكوژن جا راست جو بۆلاى خۆشهوویست گوتى ئهو قهو مه خۆیان كۆ كر دۆتهوه بۆ چهنگ كه گومانى خراپى بهرامبهر یان دهر برى پێش ئهوهى بزانێت مهبهستیان چیه ئینجاخواى گهوره ئهم ئایهتهى دابهزاند
{ێا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأ فَتَبَیَّنُوا ان تُصیبُوا قَوْماً بِجَهَاڵهٍ فَتُصبِحُوا عَڵى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ }الحجرات6
جالێرهدا دهبێت ئێمهزروئاگامان لهخۆمان بێت كههیچ كارێك نهكهین و بریارى بۆ نهدهین تا باش له باسهكه دهكۆلینهوه نهوهك توشى گومانى خراپ ببین بهرامبهر به خهللك دا.
----------------------------------------
32-(داپۆشینى كهم كورتى خهلك)
هیچ مرۆڤێك نیهكهم وكورتى تێدا نه بێت تهنها خواى گهوره قدوس ه پاكه جا دهبینیت جارى وا ههیه كه سێك دهبینى ئهو كهسه عهیبێكى لهناو لهشدایه كه خواى گهوره پێى داوه ئهو كهسهش له بهر شهرم كرد ن له ناو خهللك داى دهپۆشێت تۆش دهزانى ئهوه نابێت برۆیه لاى ههموو خهلك ئهو عهیبه باس بكهیت جونكه خۆشهوویست دهفهر مووىَ ههر كهسێك عهیبى كهسێك داپۆشێت خواى گهورهش عهبێكى ئهو دا دهپۆشێت یان خووت دهبینى كهسێك تاوا نێك دهكات بهلام لهدوایى دا تۆ به دهكات ئهوه پێویست ناكات تۆ لهناو خهلك باسى تاوانه كانى بكهیت كه ئێستا تۆ بهى كردووه جا شكاندنهوهى خهللك كارێكى حراپه و سیفهتى بێباوه رهكانه چونكه ههرئهوانه له كاتى خۆى ههولیان دهدا خۆشهوویستمان عهیب دار بكهن كه ئێستاش به چاووى خۆ مان دهبینین كه تاخمێك ههنه لهناو ماندا كه به قسهى كوفر رهخنه له خۆشهوویست و له ههوهلانى دهگرن كه ئهوهش ههر به شێكه لهوهى كه خهلك عهیب دار دهكهن بهلام ئێمه دهبێت خۆمان لهوه بپارێزین كهخواى گهوره زۆرى پێنا خۆشه خهلك عهیب دار بكهین بهلام ئهگهر كهسێكت دیت عهیبێكى له ناو بوو كه دوژمنا یهتى خواى دهكرد ئهوه نا بێته ئهوه كه تۆ عهیب دارى دهكهیت ئهوه دهبێته ئهوهكه تۆ موسلمانان ئاگا دار دهكهیتهوه كه ئهو كهسه زیانى بۆ ئیسلام ههیه .
33-(نوێژ كردن بهرێك و پێكى )
{الَّذِینَ هُمْ فِی صڵاتِهِمْ خَاشِعُونَ }المؤمنون2
واته/ئیماندارى تهواو ئهو كهسهیه كه نوێژهكانى به رێك و پێكى دهكات
زیاتر له(20)باسى نوێژ كراوه له قورئاندا
نوێژ روكنێكى زۆر گرینگه له ئاینى ئیسلام چونكه مرۆڤى نوێژنهكهر به موسلمانى تهواو حساب نا كرێت وه چهندین زانا یان فتوایان داوه كه ئهو كهسه كافره بهلام ههندێك یان دهلێن ئهگهر باوهرى پىَ ههبوو بهلام له بهر تهمهلى نهى كرد ئهوه جیاوازى بۆ ههیه له گهل ئهوهى كه ههرنه یكات ئهنقهست جا نوَێژ سیفه تێكى گهورهى ههموو پێغهمبهرانه جا نوێژكردن به رێك و پێكى ئهوهیه كه ههموو نوێژهكانمان بهجوانى بكهین لهكاتى خۆیدانهك نوێژ بكهین كه چهند دهقیقه یهك مابێت نوێژ بروات وه یان رۆژىَ 4 نوێژ بكهین نوێژى بهیانیش نهكهین كه بلێین ناتوانم ههلسم یان جارى وا ههیه دهرۆین به سهفهرێك نابێت نوێژمان برووێنین چونكه خواى گهوره بۆى ئاسان كردووین كهقهسرو جهمح بكهین قهسرۆ جهمح ئهوهیه كه دهتوانى چ نوێژى نیوهرۆ بیخهینه لاى نوێژى عسر وه چ نوێژى عهسر بخهینه لاى نوێژى نیوهرۆ بهلام بۆ ههر نوێژێك دوو ركاعهت دهكهیت وه نوێژى مغرب وعشاء ئهوویش بهو شێوهیه بهلام مغرب كورت نا كرێتهوه وه به یانیش بهجیا دهكرىَ. ئهگهر لهشوێنك بووى ئاو نهبو بۆ نوێژ دهكرىَ تهیموم بكهیت یان خود ناتواى له پێوه بكهیت ئهوه به دانیشتن یان خووت دهبینى ناتوانى به دانیشتن بكهیت ئهوه به راكشاوى بكه ئهگهر بهویش نهت تواى ئهوه به زووبان بیكه ئهگهر بهوویشت نهتوانى ئهوه به چاوو بیكه واته نا بێت بههیچ شێوهیهك نوێژت بروات .كاتى خۆى ئیمامى عمر رهزاى خواى لێبێت كاتێك برین دار كرا له هۆش خۆى رۆى كه له ناو نوێژى به یانى بوو جا ههوهلانى نهیان توانى چۆن به هۆش خۆى بێن ئهوه گوتیان یا ئیمام نوێژت رۆى ئهو جا ههستاوه دهست نوێژى شوشت كه خوێن له لاشهى دههاته دهرهوه كه بهو شێوهیه بوو ئهو جا نوێژى خۆى به فیرۆ نهدا .داوا له خوا دهكهین وهك ئیمامى عمر له سهر نوێژهكانمان دا زالبیت بۆ ئهوهى به ئاسانى لهدهست مان نهروات. جا نوێژ كردن بهرێك و پێك ئهوهش دهگرتهوه كه له كاتى نوێژدا به پهله نه كهین كه بزانین چى دهلێن دهبىَ بزانین ئێمه رووبهروو له گهل خواى گهوره قسه دهكهین نهوهك ههر به سهریعى نوێژ بكهین زوو له كۆل خۆمان بكهینهوه.
--------------------------------------------
34-(باوهر به به رۆژوو بوون)
زیاتر له (10)جارباسى لێوه كراوه له قورئاندا
{ێا ایُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَڵیْكُمُ الصِّێامُ كَمَا كُتِبَ عَڵى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ ڵعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ }البقره183
واته/ئهى ئهو كهسانهى كه باوهر تان هێناوه لهسهر ئێوه واجب كرا بهرۆژى بوون ههروهك له سهر قهومهكانى پێش ئێوه ش فهرزكرابوو بۆ ئهوهى تهقواى خوا بكهن.
بهرۆژوو بوون له لایهنى دینى و علمیدا زۆر حیكمهتى تێدایا كه له لایهنى دینیهوه كه دهیسهلمێنى كه بهجىَ گهیاندنى یهكێك لهئهركهكانى دینه چونكه ههموو كارێك دهتوانرىَ فێلى تێدا بكرىَ بهلام رۆژوو هیچى لهگهل ناكرىَدهبى بهتهواوى بگیرىَ كه له روى رۆحه وه مرتاح دهبیت كه وا ههست دهكهیت ئهو كاتهى به رۆژووى لهگهل خوا داى كه دهستى خۆت بۆ هیچ تاوا نێك نابهیت جونكه دهزانى دهست بۆ ههر شتێك بهریت ئهوه ماندوبوو نهكهت به فیرۆ دهر وات جا رۆژوو وات لێدهكات كه ههردهم فهقیرهكانت له بهر چاو بێت وه دهبێت باوهرى تهواو مان بهو رۆژیه بێت جا ههر له بهر زۆرى حیكمهته كانى رۆژ ى خۆشهویست مان فرمان مان پێدهكات كه رۆژه سونه تهكانیش بگرین وه حزرهتى داوود ئهوهنده ئیستفادهى له رۆژوو كر دبوو كه رۆژهك نه رۆژێك به رۆژى دهبوو .وه له رووى زانستهوهكه ئهوه ئیسراحهتێكه دهدهیته ئهو مهعیدهى خۆت كه 24 سهعات ئهوه كار دهكات ئهوهش سالهنه مانگهك پێوویستى ههیه بهو حهسانهوه ههیه وه چهندین كهس كه دهرواته لاى دكتۆر كه پێى دهلێت یارمهتى مهعیدهكهت بده زۆر ئازارى پێگهیوه جا دهبێت باوهرى تهواو مان بهو رۆژه پیرۆزه ههبێت كه دێت دهبێت به روو خۆشى بهرێى بكهین و بهچوانى بیگرین نهك وهك ههندێك كهس دهلێن ئهوه رمهزانیش هات نازانم جیبكهم بهراستى ئهوانه با له ئیمانى خۆ یان بترسن. انشاءلله ههردهم خۆشهویستى ئهو مانگه له لامان زیاد دهبێت.
------------------------------------------
35-(پاك و خاوێنى )
خۆشهوویستمان دهفهرمووىَ پاكو خاووىَ نى له ئیمان دایه.
ئهو دهست نوێژهى كه بۆ موسلمانان داندراوه ئهوه ههمووى هۆى خاووێنییه كه مرۆڤى موسلمان دهبێت زۆر گرینگى دان به خا ووێنى بدات ههردهم بۆنى خۆش بێت جا چ بهو بۆنانه بێت كه خۆشهوویست له خۆى داوه كا تیخۆى یا خود ههردهم بۆنى دهمیشى خۆش بێت كه سیواك به كار بێنێت جا ئاینى ئیسلام بۆ ههر شتێك خا ووێنیهكى داناوه ههر یه كهو به جۆرێك كاتێك مرۆڤ له گهل خێزانهكهى دهچێته سهر جێگا پێوویسته لهدواى دا خۆى بشوات یان خووت كهسێك تاوا نێك دهكات لهدواى دا تۆبه دهكات دهبێت بروات غوسل له خۆى دهر كات یان خود رۆژى ههینى دا دێت سونهیه ههموو كهس خۆى بشوات یان خود چهژنێك دا دێت جا ئهوانه ههمووى نیشانهى ئهوهیه كه ئاینى ئیسلام زۆركهیفى به پاك و خاووێنى دێت وه سیفهتى پاك سیفه تێكه له سیفهتهكانى خواى گهووره كهدهفهرمووىَ
هُوَ اللَّهُ الَّذِی ڵا إِڵهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ . الحشر2
----------------------------------------
36-(باوهربهوئهمرانهى كهخواى گهوره ئهمرمان پىَ دهكات)
له فورئانى پیرۆز دا ئهگهر سهیرى بكهین ههمووى ههر ئهمره خوا پێمان راده گهینێت جا ههر یهكهو به شێوهیهك بۆ مان باس دهكات ههندێك یان راستهو خۆنه ههندێك یان سهر هاتى پێشه مهیه بۆ ئهوهى وهك ئهوان نهكهین جا ئێمه دهبێت باوهر مان به ههموو ئهو ئهمرانهبێت كهخوا دهلێت چونكه خواى گهوره به خۆى مرۆڤى دروست كر دوه بهخۆى دهزانێت چ كارێت بۆى باشه چ كارێك بۆى خراپه كه تهشبیه نهبێك كه چۆن ئهوهى كۆمپیوتهرى دروست كر دووه كه وویندۆزى بۆ داناوه كه نا بێت یهك بلێت ئهو وویندۆزه نابێت بۆ كۆمپوتهر جا تهشبى نهبێت مرۆڤیش لهگهل خواى خۆ ئهو هایه جا ئێستا كه به خۆمان دهبینین ههندێك لهوانهى كه سهگاتى بۆ كوفر دهكهن كه وهك سهك به قورئان دهرهوون كه دهلێن له قورئان دا زۆر ئهمر ههیه جیایه له گهل مێشكى مرۆڤ دا ؟ كه رهخنهیهك لهو خوایه دهگرن كه ئهووى له پیس ترین ئاو دروست كردووه جا ئێستاش نهعوزو بالله رهخنه له خوا دهگرێت بهلام به داخهوه ئهو قسانهى ئهو سهگانه دهكهن له كۆڤارو تهله فزیو نه كانى ئێمه دا به شێوهیهكى دیموكراتى باس دهكهن . جا ههر جارهو به شێوهیهك دێنه پێشهوهبهس بۆ ئهوهى ئهو میللهته قوربهسهره سهرى لىَ تێك بچێت بهرهو گومرایى سهرگهردان بروات جا جار دێن ماڤى ئهوه لێدهدهن ماڤى ئافرهت خوراوه یان
دهلێن ئیسلام ماڤى مییلهتى ئێمهى خوار دووه بهلام له بیر یان ناهێت تا ئیسلام نههات كورد لهژێر دهستى فارسهكان دهیان نا لاند كهخاوهنى خێزانه كا نیش یان نه بوون له بهر فارسهكان جا ئهوهى باوهرى به ئهمرى خوانهبێت ئهوه به ئیسلام حساب نا كرێت چونكه شهیتان یهك بوو له و بهندانهى كه له لاى خوا ى گهوره زۆر رێى پێدرابوو بهلام له سهر یهك رهخنه خواى گهوره له رهحمهتى خۆى دوور خستهوه جا ئهوهى بهدواى ئهو كه سانه بكهووێت كه رهخنه لهو بهرنامه پیرۆزه دهدهن بهراستى ئهوه سهر لىَ شێواوه.
-------------------------------------------
37-(باوهر بهحهج وعمره)
{الْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ فَمَن فَرَضَ فِیهِنَّ الْحَجَّ فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ وَلاَ جِدَاڵ فِی الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَیْرٍ ێعْڵمْهُ اللّهُ وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ ێا اوْلِی الاَلْبَابِ }البقره197
حهج روكنێكه له رووكنى پێنچه مى ئیسلام كه له سهر ههموو كسێك فهرزه بچێت بۆ حهج كه وهختێكى دیارى كراووى ههیه له سالێك دا كه ئهو حهجه كه باسى دهكهین له حزرهتى ابرهیمه وه ماوهتهوه تا ئیستا كه ههموو رووكنه كانى زۆر بهى پهیوویستن به حزرهتى ابراهیم بهو بهر دهى كه تهوافى لهدهورى دهكهین ئهوه ئهو دیوار حزرهتى ابراهیم دروستى كردوه وه ئهو دیواره بچوكهى تهنیشت ئهوه پێى دهلێن حجر اسماعیل كه كوره حزرهتى ابراهیم دروستى كردووه ئهو سهفاو مهروایه تایبهته به خێزانى ابراهیم حزرهتى هاجهر كه كاتى خۆى حزرهتى ابراهیم هاجهرو اسماعیلى به جىَ هێشت ئبنجا حزرهتى هاجهر له سهر بهردى سهفا دهرۆى بۆ مروا بۆ ئهوهى ئاوه دانێك ببینىَ وه زووش دهگهراوه بۆ ئهوهى هیچ حهیوانێت نزیكى اسماعیل نه كهووێت . وه ئهو ئاوه زم زمهى كه دهیبینین له ژێر پێكانى حزرهتى اسماعیل دهر بووه كه له تێنان پێكانى له ئهرز داوه ئهو ئاوه دهر بووه . ئهو چیاى ئهرهفهش ئهوهیه كه باوكه ئادهم و دایكه حهوا كاتێك فرێدرانه سهر زهووى لهو چیایه یهكتر یان دۆزیهوه .وه جێگار رجمى شهیتانیش شهیتان لهو جێگایه خۆى دهر خستووه .وه ئهو بهر دهى كه شى بینین ئهوه له به ههشت هاتووه كه به خۆى سپى بووه بهلام له گهل تاوانى خهللك رهش بووه جا ئهو بهر ده له نا وهندى جیهانه وه بهر دێكى وهك ئهوویش متا بقى ئهوه كه له ئاسمانى یهكهمه پێى دهلێن بیتل محمور كه فریشتهكان تهوافى بۆ دهكهن كه رۆژانه (70) حهفتا ههزار فریشته تهواف دهكات ئهوهى یهك جار بكات ئیتر جیتر نا كات جا ئهوه تهى جیهان و ئاسمانه كان دروست كراوه رۆژانه 70 ههزار بژمێره كه دهكاته چ ژمارهیه ك سبحان الله جا به نسبه ت عمرهش ئهو دهتوا نیت ههموو كا تێكى سال بكهیت وهك حهج نیه بهلام خێر ترینى عمره عمرهى مانگى رهمهزانه چونكه خۆشهوویست دهفهر مووىَ ئهوهىله مانگى رهمهزان عمرهیهك بكات وهك ئهو كهسهیه كه حهجێك له گهل من بكات وه شروتى عمره وهك هى حج نیه ئهو ئاسان تره تهنها تهوافى كهعبه دهكهیت 7 جار وه له پشت مقامى ابراهیم 2 ركات سونهت دهكهیت وه سهفاو مهرواش دهكهیت له دواى دا ههندێك مووى سهرت دهتاشى ههرئهوهنده. جا ئهو بهرده گهورهى كه تهوافى لێدهكهین چوار لایه ههر لایهك ناوهكى لێیه لایهكیان عجراسوهده ئهوهى دهست لهو بهر ده بدات خۆشهوویست دهفهر مووىَ ئهوه رۆژى دواى مۆسلمانه كهى ئاشكرادهكرێت واته ههموو كهس دهزانن ئهوه موسلمانه وهله لایهكى تر پێى دهلێن روكنى یهمانى ئهوه دهكهووێته پشت عجر اسوهد جائهوهى دهست لهو بدات ئهوه خواى گهوره له ههموو تاوا نه كانى خۆش دهبێت وه دوو لایهكانى تریش پێیان دهووترێت روكنى شامى و عیراقى ئهوه دهست لێدانى خێره .جا ئهوه به شێكى كهم بوو له حهجه پیرۆزه وه دهبێت له ژیانمان دا ههردهم له بیر مان بێت كه رۆژێك له رۆژان برۆن بۆ ئهو جێگایه پیرۆزه .
------------------------------------------
38-(باوهر بهسونهتى احتكاف)
سونهتى ئیعتكاف ئهو سونهتهیه كا تێك خۆشهوویست دهى وویست برۆته مزگهووت دهى كرد ئهوهش خێرێكى گهورهیه چونكه ئهكهر ئهو سونهتهت كرد ئهوه تا له مزگهووت دێیه دهرهوه ههر شتێك بكهیت ئهوه بۆ به خێر حسابه وه نیهتهكهش بهو شێوهیه دهخوێنى
(انی نویت و سنه اعتكاف)
جا كه ئهوهت خوێنت ههرجى بكهیت له ناو مزگهووت ئهوه به خێر بۆت حسابه .
---------------------------------------------
39-(باوهر بهقسهكانى زانایان)
فَاسْاَلُواْ اهْڵ الذكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْڵمُونَ }النحل43
واته/پرسیار بكهن له كهسانى زانا ئهگهر شتێك نا زانن
ئێمهدهبێت لهژیانى خۆمان دا بۆ ههركێشهیهك دهبێت باوهر به قسهكانى خواو پێغهمبهر بكهین ئهگهر لهوان دهست مان نهكهووت ئهوه دهبێت باوهر به قسهى زانا یان بكهین چونكه ئهو جیهانه دا رۆژانه شتى سهیر سهیر دهبینین لهوانهیه له قورئان و فهرمووده دهست مان نهكهووێت ئهوه دهبێت قسهى زانا یان وهر بگرین جا خواى گهوره به خۆ دهفهرمووىَ له زانا یان پرسیا بكهن وه خۆشهوویس تیش دهفهرمووىَ زانا یان له جێگاى منن بهلام چ زانا یهك؟ ئایا ئهو زانا یانهى كه بهدواى حزبایهتى كهوو توون یان ئهو زا نا یانهى بهگووێرهى دلى خۆیان فدوا دهدهن نه خێر ئهو زا نا یانه كه سا حێب تهقوان چونكه ئهو سهردهمه كهس نیه بزا نێت كه كام زانا راسته كام خراپه جا نا بێت ئێمه خۆمان پىَ گهورهبێت داواى پرسیار له زا نا یان نهكهین چونكه هیچ كهسێك نیه به بىَ فتواى زانا یان بتوانێت هیچ بكات جا لێرهدا له سهر مان ئهركه كه رێز له قسهى زا نا یان بگرین چونكه ههر چۆنێك بێت ئهوان ههر له مه باشتر دهزانن .
----------------------------------------
40-(ئهوخێرهى كهدهى كهى لهپێناووى خواى گهورهبێت)
زۆر فهرمووده ههیه له سهر خێر كردن جا لێرهدا ههندێك ده هینین بهلام بهس به كوردیهكه ماناى دهنوو سین خۆشهوویست دهفهر مووىَ لهرۆژى دواى دا حهوت كهس له ژێر سێبهرى خوا دانه یهك لهو كهسانه ئهوهیه كه لهپێناوى خوا خێر دهكات وه نا یهلێت كهس بیزانێت نهوهك خێرێك بكهین ههموو كهس ئاگادار بكهینهوه وه ههر وهها له جێگا یهكى تر دهفهر مووىَ سىَ كهس له پێش ههموو كهس دهچنه به ههشت وه له پێش ههموو كهس دهچنه دۆزخ یهك لهوانه ئهو كهسهیه كه خێر دهكات ئهگهر بۆ دوونیایى بێت بۆ خۆ ههل كێشان ئهوه دۆزخ یه ئهگهر بۆ خوا بێت ئهوه بهههشتیه جا با بێن كه بزانین خێر كردن له پێناووى خوا دا چیه وه چ خێرێك له ههموو خێرێك باشتره یهكهم جا دهبێت ئهو خێرهى كه دهى كهین تهنها مهبهستمان رهزامهندى خوا بێت كه له خۆمان رازى بكهین نه ك بۆ خۆ ههل كێشان و یان بۆ ئهوهى ئهو كهسه یشكێنینهوه بهوهى كه خێرى لهگهل دهكهین
وه ههر وهها نابێت زۆر زیاده رهوویش بكهین له مال بهخشین دا وه ههر وهها باشترین خێریش ئهوهیه كه خێرت به چ كهسێك كرد هیچ كهسێك نه زانێت تهنها بهینى تۆو خوا بێت نهوهك بیكهینه دهنگ و باس بلێین والله ئهو رۆ خێرم كرد به فلانه كهس وه پێوویسته ئهوهى ده كهیته خێر به كهلك بێت بۆ ئهوهى سومان لهو شته ببێتهوه كه دهیكهینه خێر نهوهك شتێك بمانهووێت فرهى بدهین ئهو جا بكهینه خێر
----------------------------------------
41 -(باوهر بهكوشتنهوهى قوربانى)
قوربانى شتێكى پیرۆزه له ئاینى ئیسلام دا كه له پێش ئیسلام دا یهكهم جار له سهر دهمى حزرهتى ابراهیم رووى داوه كه حزرهتى اسماعیل تازه گهشهى كردبوو باووكى كه حزرهتى ابراهیمه خه ووێكى دیت كهله خهوهكه پێى ووت دهبێت ئهو كوره بكهیته قوربانى ئینجا كه بهكورهكهى ووت ئهوویش به باوكى ووت ئهوهى ئهمرت پێكراوه بیكه انشاءلله سهبر دهگرم ئینجا كهوویستى بیكاته قوربانى خواى گهوره بهرانێكى له جیاتى ئهو له ئاسمان بۆى نارده خوارهوه كهله قورئان باس دهكات
{فَڵمَّا بَڵغَ مَعَهُ السَّعْێ قَاڵ ێا بُنَیَّ إِنِّی اَرَى فِی الْمَنَامِ اَنِّی اذْبَحُكَ فَانضرْ مَاذَا تَرَى قَاڵ ێا اَبَتِ افْعَلْ مَا تُۆْمَرُ سَتَجِدُنِی إِن شَاء اللَّهُ مِنَ الصابِرِینَ }الصافات102
{قَدْ صدَّقْتَ الرُّۆْێا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ }الصافات105
ئینجا ئهو قوربانیه لهو سهر دهمى دهستى پێكردووه تا رۆژى دوایى ههر دهمێنێت كه سالانه به ملیۆنا قوربانى دهكرێت له ههموو جیهان دا ئهو جا رێژهى ئاژهل ههر له ناو نهجوه كه ئهوهش یه كێكه له شته نادیارهكان كان جا دهبێت باوهرى تهواو مان ههبێت كه ئهوهى قوربانى بكات لهرۆژى دواى پێى دهرباز دهبێت . وهههروهها خۆشهوویست مان دهفهرمووىچ من قوربانیم كردووه بۆ ههموو ئۆموتهكهم ئهوهى لهدهست نا یێت بكات كهواته ئهگهر بهس نیاز مان ههبێت بكهین بهلام لهبهر ههژارى نهمان توانى ئهوه انشالله قوربانیهكهى خۆشهوویست لهبهر مان دهكهووێت.
--------------------------------------------
42-(باوهر بهزهكات و بهچاكه)
زیاتر له (35)جار باسى لێوه كراوه له قورئان دا
{إِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصالِحَاتِ وَاَقَامُواْ الصَّلاَهَ وَآتَوُاْ الزَّكَاهَ ڵهُمْ اَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَڵیْهِمْ وَلاَ هُمْ ێحْزَنُونَ }البقره277
زهكات روكنێكى ئهساسى ئیسلامه كه سودودێكى یهكجار گهورهى ههیه بۆ كۆمهل كه وادهكات ههر دهم ئهو كۆمهله له رووى ههژارى و له رووى بوخس بونهوه له زهنگینهكان نه مێنێت جا خواى گهوره كهئهو زهكاتهى دا ناوه كه له ههندێك شت دهكهووێت بهلام له ههندێك شت نا كهووێت ئهوهى كه لێى دهكهووێت دهكرێت به 40 بهش 39 بهشى بۆ خۆت ههل دهگرى یهك بهشى دهكهیته زهكات جا ئهو زهكاتهى دهى دهى دهبێت چاوو ت له دوا نه بێت نهوهك وادابنێت ئهوه خوا لێت دهسێنێت وه دهبێت چاكهشى له گهل دا بێت واته به قسهى خۆش بدهیته خهللك نهوهك وا بیدهیه كهسێك كه له دلى گرانبێت وه دهیان كاریشى پێبكهیت وه ئهو كهسه له شهر مه زارى ئهو زهكاتهى كه پێى دراوه بۆى بكات ئهوه نا بێته زهكات زهكات ئهوهیه دهبێت ئهوكهسهى زهكات دهدات زۆر
ممنو نیش بێت بهس ئهو كهسه لێى وهر بگرێت نهوهك له جێگادا خۆى پێههل بدات بلێت ئهو ساله زهكاتم دا بهو كهسه دهبێت له نێوان ئهو كهسهو خوا دا بێت
---------------------------------------------
43-(باوهر بهشههادهى حهق) لااله الالله محمد رسول لله
یهكهم شت كهمرۆڤ دهبێته موسلمان دهبێت شههاده بێنێت كه یه كهم رووكنى ئیسلا مه جا با بێین بزانین شههاده چیهو چۆن تێدهگهین .
ووشهى لااله الا لله زۆر ماناى له خۆوه گرتوه پشت به خوا ههندێك یان باس دهكهین لااله الا لله واته/ هیچ كهسێك شیاوى پهرستن نیه تهنها خواى گهوره نهبێت . وه له جێگایهكى تردا خۆشهوویست دهفهرمووىَ ئهوهى یهك جار ووتبىَ لااله الا لله ئهوا له ئاگرى دۆزهخ دێته دهرهوه جا با ئهو ه چ جۆره پهرستنێكه . لااله الا لله ئهوه كه نا بێت هیچ كه سێك به هاو تاى خوا دا بنێن وه نا بێت له هیچ بوا رهكى دا شركى بۆ دا بنێن كه نهك وهك ئههلى كتابه كان كه عورێرو عیسا یان به كورى خوا یان دا ناوه وه نا بێت سیفه ته كانى خواى گهورهش بدهیته پال هیچ كهسێك بۆنمونه نا بێت داواى رزق له غهیرى خواله كهس بكهیت وه نا بێت له غهیرى خوا له كهس بترسى وه نا بێت له خهیرى خوا بۆ هیچ كهسێك تهنا زول بكهى كه تهعنه له دینه كهت دهدات جا بگره له ههموو سیفهته كانى خواى گهوره نا بێت بدهیته پال هیچ كهس جا بهو شێوهیه دهتوا نین شههادهى حهق بینین چونكه دهبێت كر دهوهى له گهل دا بێت نهوهك تهنها به زمان بلێن باوهر مان بهخوا ههیه بهلام هیچ سیفه تێكى خوا نه دهینه پال خوادا كه ههموو سیفه ته كانى خوا بدهینه پاك عهبدى خوا دا جا ئهگهر راستیت دهووێت لااله الا لله چهند له سهرى بنوسن ئهوه حهقى خۆى بهجوانى نادرێتىَ .
ئهو جاره دێینه سهر بهشى دووهمى شههاده محمد رسول لله
واته/ شاهێدى دهدهم كه محمد نێردراوى خوایه
جا با بزانین چ شا هێدیێك ئهو شاهێدیه كه نا بێت قسهى كهس له قسهى ئهو زاته پیرۆزه به گهوره تر بزانى وه نا بێت رازى ببى كه هیچ كه سێك قسه بهو زاته پیرۆزه بدات وه دهبێت ئهو زاته پیرۆزه له خۆت و مالو منالت و باو ك و دایكت خۆشتر بووێت وه دهبێت گوێرایهلى ببى ههروهك خوا ده فهرمووىَ {قُلْ ڕَگِیعُواْ اللّهَ وَالرَّسُوڵ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ یُحِبُّ الْكَافِرِینَ }آل عمران32
جا دهبێت ههردهم ئهو ئایه تانه مان له بهر چاو بگرین كه خوا ئهمر مان پێدهكات كه گوىَ رایهلى خوا و پێغهمبهر ببین .
-----------------------------------------
44-(ههربریارێك دهدهى لهرێگاى ئاینهوهبىَ )
پێش ههموو شتێك كه ئاینهكهمان تهنها بۆ ئهوه نه هاتوه كه له دوارۆژ رزگار مان بكات بهلكو بۆ ئهوه هاتوه كه له دونیاو قیامهت رزگارمان بكات جا بۆیه خۆشهوویستمان كه ئهوهنده به جوانى ئاینه كهی بۆ ئێمه باس كردووه كه ههتا باسى جونه سهر چێگاو چونه سهر ئاوویشی بۆ ئێمكه رون كردۆتهوه كه بۆ ئهوهی ئێمه له ژیان مان دا پێوویستمان به هیج كهسێك نهبىَ كه بهرنامهمان بۆ دابنێ یان خود شت مان بۆ زیا بكات جابۆیه ئێمه كه لهژیان مان دا ههر بر یارێك مان دا دهبێ لهرێگای ئاینهوه بێ وه ههر كێشه یهك مان تێ كهووت دهبێ لهرێگای ئاینهوه جارهسهری بكهین جونكه ههرشتێك ئهگهر قازانجی خهلك بێ ئهوه ئاینه كهمان دیاری كردووه جا بۆ یه نابێ ئێمه كار به هیج دهستو رێك بكهین كه مرۆڤ داى نابىَ چونكه دهستورى تهواو ئهو دهستورهیه كه كهسێك بۆ ئێمهی داناوه كه بهخۆى ئێمهی دروست كردووه كه به حۆی دهزانى َج شتێك باشه بۆ بهندهكانى كه دای ناوه وه ج شتێك خراپه بۆ بهندهكانى كه دای نه ناوه جا بۆ یه نابىَ گوىَ به دهستورێك بگرین كه بهندهیهكى خوا دای نابىَ كه نه عوزو بله كالته به بهرنامهی خواى گهوره بكات جا ئهوهى ئهر بریارێكى دا له رێگاى ئاینهوه بێت ئهوه له ژیانیدا نه توشى گرفتێك دهبێت كه هل دوونیاو قیامهت له ژێرى دهر نه چێت وه نه توشى سهر شۆرىو سهر لىَ شێواوى ببێت چونكه ئهوه كهسێك دایناوه كه هیچ ههله یهكى لێناكهووێت وه كه سێكیش نوێنهره كه هیچ قسه یهك له خۆوه نا كات نهك وه ك سهر كر دهكانى ئێستاى ئێمه ئهو رۆ قسه یه ك دهكهن به یانى قسه یه كى تر ئهوه زا تێكه زیاتر له 1400 سال پێش ئێستا قسهى كر دووه كه سهدان زهمان گۆراوه ئێستا یهك ههله له قسه كانى دهر نه كهو توه ههر له بهر ئهوهشه خوا دهفهر مووىَ له باسى ئهو زاته پیرۆزهدا
{وَمَا ارْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَهً لِّلْعَاڵمِینَ }الانبیاء107
واته/ ئهتومان بۆ هیچ رهوانه نه كردووه تهنها رحمهتى بۆ ههموو جیها
------------------------------------------
45-(باوهر به رهئیهكانى دین )
وَاَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ
ئاینى ئیسلام ئاینێك نیه كه رێگا له كهس بگرێت كه راى خۆ دهر دهبرن چونكه ئهو را دهر برینه نهك پیشهى ئیسلامه بهلكو پیشه یێكى ههموو پێغهمبهرانى پێشووه كه ههموو پێغهمبهرێك له گهل خوا دا راى دهر بریوه به ئازادى بۆ نمونه / موسى داواى كرد خوا خۆى پێپیشان بدات عیسى دا واى كرد خواردن له ئاسمانهوه بۆى بێته خوارهوه ابراهیم داواى كرد تهیر له پێشچاووى زیندو بكرێتهوه چا بگره ههموو پێغهمبهران ههریهكهو به شێوه یهك چا بگره ئهو را دهر برینه له سهر دهمى ههوه لانیش ههموو ههوا له كان ههر یهكهو به گوێرهى خۆى راى خۆى دهر دهبرى بهرامبهر خۆشهوویست جا وهیى لێهات له دواى خۆشهوویست ههوهلان راى حۆیان به سهر بهستى دهر دهبرى بهرامبهر امامى ابوبكرو امامى عمرو ئهوانى ترجا ئێستا بووه ته پیشهى ههموو ئیسلام كه سهر بهرزه له را دهر برین چونكه تا مرۆڤ را دهر نه برێت ئهوه له ئاینهكهى تێناگات كه له سهر مان ئهركه را دهر برین و وه باوهر به رایه كانى بهرامبه ریشمان ههبێت نهوهك بلێن ئهوه قسهى خواو پیًغهمبهر نیه ئهوه راى مهلا یانه باوهرى پێنهكهین ئهوه راست نیه دهبێت چۆن را دهر دهبرین ئاواش راى وهر بگرین چا ئهوه ههموو نیشانهى ئهوهیه كه ئیسلام غهدر له كهس ناكات راى ههموو كهس وهر دهگرێت نهك وهك ئهوانهى ئێستا لافى ئهوه لێدهدهن كه گوایه ئیسلامراى كهس وهر نا گرێت بهلىَ ئهو رایه وهر نا گرێت كه رهخنه له خواى گهوره بگرێت یان رهخنه له قورئان بگرێت چونكه ئهوهى دایناوه زۆر زیرهك تره لهوهى كه ئهو رایه بۆ گهنه دهر دهبرێت جا ئاینهكهمان ئاینێك نیه كه وهستاو بێت بهرهو پێش نهر وات ئهوه ههر شتێكى نووىَ هاته ئاراوه له جیهان دا ئهوه ئهگهر زانا یانى تهقوا رایاى له سهر ههبوو كه حهلا له یان حهرامه ئهوه دهبێت ئێمهش باوهر مان بهو رایانه ههبێت .
------------------------------------------
46-سهربهست به له ئیمانهكهت
زیاتر له (85) جار باسى ئیمان كراوه له قورئاندا
ئیمان شتێكى نادیاره ئهوه دهبێت به سهر بهستى وهرى بگرى نهوهك له بهر كهسێك ئیمان بێنى نهوهك له تر سانه ئهو ئیمانه فرىَ بدهى ئهوه دهبێت لهههموو سیفه ته كانى ئیمان به سهر بهستى وهرى بگرى مرۆڤ تهنها به رێگاى ئیمانهوه دهر باز دهبێت رۆژى له دواى دا تۆ له دوونیا با زۆر باشیش بیت بهلام كه ئیمانت تهواو نهبهىَ ئهوه به كهلك هیچ نا یهت وه ئهو ئیمانهى كه فێریش بووى دهبێت به سهر بهستى دهرى ببرى نهوهك كهس نه زانێت كه تۆ ئیمان داریت . جا ئهو ئیمانهى كه وهریش دهگرین دهبێت به قنا عهتهوه وهرى بگرین ئهوه نا بێت شتهك له ئاین دا له گهل مێشكمان نه گونچا خۆمان كر كهین ههر چهنده ههله لهو ئاینه دا نیه بهلام ئهگهر خۆمان كر كهین به سهر بهستى بهدواى دا نه گهرێین ئهوه رۆژهك له رۆژان له وانهیه تووشى ههله ببین بهو قسهیه جا بۆ یه دهبێت سهر بهست بین لهو ئاینهدا ههردهم بهدواى راستى دا بگه رێن .
--------------------------------------
47-لهكاتى كرین و فرۆشتن دا راست گۆبیت
زیاتر له (60)جار باسى راست گۆى كراوه له قورئاندا
هیچ كه سێك نیه كارى نه كر دبێت یان كارنهكات وه كار كردن ئهر كى سهرشانى ههموو مانه بۆ به خێوكردنى ژیانى رۆژانهمان جا دهبێت ئهو كا رهى كه دهیكهین به شێوهیهكى حهلال بكهین نهوهك به فرت و فێل یا خود دهیان سووێندى له سهر یخۆین ئهگهر ئێمه ئیمان مان تهواو بێت باش دهزانین كه ههر كهسهو له كاتى له دایك بوونى تا رۆژى مردنى رزقى دیارى كراوه كه تهنها خواى گهوره رزاقه جا كهوا بوو چ پێوویست بهوه دهكات ئێمه ئهو رزقهى كه بۆمان دیارى كراوه كه نه زیا دهبێت نه كهم ئێمه به حهرامى وهدهستى بێنین كه دهیان سووێندى درۆ له سهر بخۆین بهس بۆ ئهوهى ئهو كریارهمان له دهست نهر وات جا خۆ ئهگهر قسمهتى ئێمه نه بێت ههزاران سوێند لهسهر بخۆین ههنابێته قسمهت وهئهگهر قسمهتى ئێمهش بێت ئهوه سوێندیش نهخۆین ههر دهبێته قسمهت جا لێرهدا بۆ خۆ پاراستن له حهرام پێوویسته سوێند لهسهر شته كه نه خۆین چونكه ئهگهر قسمهتى منى له ناو بێت ههر ده بێته قسمهت . جا سهر
ها تێكیش لهو بارهیه وه ههیه كه رۆژێك یان حزرهتى على له گهل خزمهت كارهكهى چوو بۆ چێگایهك لهووێدا ئهسپهكهى دا به یهكێك گوتى چاووت لێبێت تا ئێمه دێینهوه ئهوویش گوتى باشه چا كا تێك حزرهتى على هاتهوه به خزمهت كارهكهى ووت برۆ ئهو 2 درههمه بده بهو كهسهى ئاگاى له ئهسپهكهى ئێمه بووه كاتێك خزمهت كارهكه رۆى دهبینێت كابرا نماوه وه زینى ئهسپهكهشى دزیوه جا حزرهتى على ههل سا بهو دوو درههمه زینى ئهسپهكهى خۆى له بازار كریهوه جا گوتى ئهوه خوا رزقى حهلالى بۆ دا نابوو بهلام سهبرى نهگرت تا رزقى خۆى حهرام كرد .
جا ئێمهش بهو شێوهیه ئهگهر سهبر له سهر رزق مان نه گرین سووێندى له سهر بخۆین بهدرۆ ئهوه لێمان دهبێته حهرام .
----------------------------------------
48- زۆر پارانهوهوپهشیمانهوه لهخواى گهورهدا
زیاتر له (100) جار له قورئاندا پارانهوهى ێدایه. جا ههریهكهو به شێوهیهك ههندێك یان هى پێغهمبهرانه ههندێكیان هى پیاو چاكانه ههندێكیان هى فریشتانه چا بگره ههر یهكهو تام و چێژى خۆى ههیه مرۆڤى موسلمان تهنها به دوعا لهخواى گهوره نزیك دهبێتهوه وه زۆر بهى زانا یان لهسهر ئهوه كۆكن كه دوعاش یاساى خۆى ههیه كه دهبێت ئهو كهسه دوعا بكات یهقین بێت لهوهى كه خوا ئا گاى لێیهو بههاناى دا دێت ئهگهر ئهورۆژ نهبێت سبهى سبهى نهبێت رۆژى دوایى وه دایمهن دوعاى به دهست نوێژ باشتره له ئهوهى بێدهست نوێژ وه ئهوى روو له قیبلهیه باشتره لهوهى رووى تێدا نه بێت وه دوعاى مزلوم قهبوول تره لهوهى لىَ نه قهو ما بێت چا ئهوانه ههموویان شهرتى دوعان وه دوعاى ئهو كهسه قبول تره كه ههردهم رۆژانه له بهر خوا ده پارێتهوه لهوهى كه بهس كاتى تهنگانه خواى له بیر دهبێت وه پارانه وهى داوا ى لێبوردن بكهن له خوا باشتره لهوهى داواى شتى دونیا دهكات وه ئهو دوعایهى كه پهشیمان بوونهوهى تێدایه زۆر پیرۆز تره لهوهى كه بهس بلىَ خوا یه تۆبه جا شهرت نیه بهس ئهوهى تاوانى هه بێت دوعابكات و داواى بهئیمانى بكات چونكه خۆشهوویست دهفهر مووىَ من رۆژىَ 100 جار داواى لێخۆش بوون له خوا دهكهم ئێوهش وابكهن .
------------------------------------------
49-ههرزانستێك فێربوبى بدهى بهخهلك
ههموو كهسێك چۆن پىَ ى خۆشه فێرى زانستێك ببێت ئهوه واش دهبێت پێى خۆش بێت كه خهللك سود لهو وهر بگرێت جا نه دانى زانست به خهللك ئهوه سیفهتێكه خۆ پهرستانهیه كه نا یه وێت كهس لهو سود وهر بگرێت به لام یان خود نهداى رێگاى راستى به خهللك كه شتێك دهزانێت سودى ههیه ئهگهر خهللك بیكات ئهوه به كهس نا لێت تهنها بۆ خۆى ئهوهش سیفه تێكى خراپه كه دهبێته هۆى توره بونى خوا
به رامبهرى ئهو كهسه وه سهر ها تێكیش ههیه لهو با رهیهوه كه له كاتى خۆیدا خواى گهوره دوو فریشتهى نارد بۆ ئهوهى قهومێك تێك بده جا كه فریشتهكان جوون بۆ لاى ئهو قهو مه چاویان به پیرهمێر دێك كهووت زۆر به دین بوو ئهوو دوو فریشتانه گهرانهوه بۆ لاى خوا ى گهوره كه به خوایان ووت خوایه تۆ ئهمرت كردووه ههموویان له ناو بهرین ئهى ئهو پیره مێر ده كه تۆ ده پهرستى؟ خواى گهورهش وهلامى دانهوه فهرمووى یهكهم جار مالى ئهو پیرهمێرده بهسهر دا بروخێنن چونكه ئهوه تا ئێستا خهللكى ئامۆژگارى نه كر دووه بۆ رێگاى راست تهنها خۆى وویستووه . جا شاردنهوهى زانست دهبێته هۆى توره بوونى خواى گهوره بهلام لێرهدا شتێك ههیه ئهگهر بێت و كهسێك پیشهیهك بزانێت كه ژیانى له سهر ئهوه بێت ئهوه دهتوا نێت به كهس نه لێت كه له ناو خۆ مان پێى دهلێن (سرالمهنه) واته نهێنى پیشه به لام ئهگهر شتێكى ترت زانى كهسێك پر سیارى لێكردى پێت نهووت ئهوه گوناحه .
---------------------------------------------
50- خوێندنهوهى قورئان
خوێندنهوهى قورئان لهسهر ههموو كهسێك فهرزه كه بخوێنىَ یا خود زۆر گووىَ رابگرى ئهگهر ئێمه زۆر قورئان نه خوێنین ئهوه له ئاینى خۆمان دا هیچ شارهزانابین جا قورئان خوێندن خێرى گهلێك زۆره كه یهك حرفى به 10ده خێر ههیه وه ئهگهر نهت زانى بخوێنى ئهوه گوىَ ى لىَ را بگره وهك یهكه جار قور ئانى پیرۆز ههر ئهوهنده نیه كه بهس بخوێنین بهلكو دهبێت كارى شى پێبكهین له ژیانى رۆژانهمان دا وه دهبێت خۆمان له تهفسیرى شارهزاكهین به ههموو شێوهكانى بۆ ئهوهى بزانین ئهو قورئانه باسى چى دهكات نهوهك كهسێك لهو ىوه بێت بهناووى قورئان قسه له گهل مان بكات سهر مان لىَ بشێوێنێت به كهیفى خۆى قسه بكات جا له قور ئان خوێندن دا ههندێك سورهت له ههندێك یان گهوره تره خوێندن یان بۆ نمونه خوێندنى سورت یاسین بهرامبهرى 1- ختمى قورئان نه وه خوێندنى ههندێك ئایهت له ههندێك یان گهورهتره وه ئایهت كورسى وه خوێندنى قورئان له ههندێك رۆژ گهوره تره له گهل رۆژهكانى تر وهك رۆژى ههینه له گهل رۆژهكانى تر دا وه خوێندنى شهو له گهل ههندێك شهو خێرى زیاتره وهك خێرى شهوى لیلهت قهدره وه له ههندێك جێدا خێرى زیاتره له ههندێك جێگاى تردا وهك له مزگهوتى مهكه یان مزگهوتى مهدینه له گهل مزگهوتهكانى تردا وه خوێندنى ههندێك كات پێوویستى به سورهتى تایبهتى خۆى ههیه له گهل كاته كانى تردا وهك خوێندنى سوره كهف به شهووى ههینى له گهل سورهتهكانى تردا جا ئێم